ARGE ve Teknoloji Dairesi Başkanlığı Ana Sayfa >>>

İKİLİ VE ÇOK TARAFLI ULUSLAR ARASI ARGE FAALİYETLERİ

A. NATO RTO FAALİYETLERİ

1) Tarihçe

NATO bünyesinde iş birliğini artırma gayretleri ittifakın kuruluşundan itibaren sürdürülmüş ve NATO üyesi ülkeler arasında müşterek silâhlanma iş birliğini koordine etmek amacıyla 1966 yılında Ulusal Silâhlanma Yöneticileri Konferansı (Conference of National Armaments Directors:CNAD) kurulmuştur.

CNAD'ın alt gruplarından Savunma Araştırma Grubu (DRG) ile Askerî Komite'ye bağlı Uzay ve Havacılık Araştırma ve Geliştirme Danışma Grubu (AGARD), 12 Kasım 1996 tarihinde birleştirilerek NATO Araştırma ve Teknoloji Organizasyonu (RTO) teşkil edilmiştir. Araştırma ve Teknoloji Ajansı (RTA) ile Araştırma ve Teknoloji Kurulu (RTB), Araştırma ve Teknoloji Organizasyonu (RTO) unsurlarıdır.

2) Görevleri

  • NATO askerî ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli olan teknolojileri sağlamak,
  • Gerekli ARGE faaliyetlerini yürütmek,
  • NATO bünyesinde savunma teknolojisi konusunda çalışan kuruluşlarla iş birliği ve koordinasyonu sağlamak,
  • NATO'nun savunma araştırma ve teknoloji çalışmaları için uzun vadeli strateji oluşturmak,
  • NATO'nun savunma ve teknoloji çalışmalarını yönlendirmek ve koordinasyonu sağlamak,
  • NATO üyesi ülkelerin bilimsel ve teknolojik potansiyelini geliştirmeleri için destek vermek ve yüksek teknoloji gerektiren problemlerin çözümüne katkıda bulunmak.

3) RTO Panelleri ve Grupları

1997 yılında yeniden yapılanan RTO'ya bağlı 6 adet teknoloji paneli ile 2 adet grup teşkil edilmiştir. Bu paneller ve gruplar şunlardır:

  • SAS: Çalışma, Analiz ve Simülasyon Paneli (Studies, Analysis and Simulation Panel)
  • SCI: Konsept Sistemleri ve Entegrasyon Paneli (System Concepts and Integration Panel)
  • SET: Sensörler ve Elektronik Teknoloji Paneli (Sensors and Electronic Technology Panel)
  • IST: Bilgi Sistemleri Teknoloji Paneli (Information System Technology Panel)
  • AVT: Uygulamalı Araç Teknoloji Paneli (Applied Vehicle Technology Panel)
  • HFM: İnsan Faktörleri ve Tıp Paneli (Human Factors and Medicine Panel)
  • NMSG: NATO Modelleme ve Simülasyon Grubu (NATO Modelling and Simulation Group)
  • IMC: Bilgi Yönetim Komitesi (Information Management Committee)
    Türkiye bu panellerin ve grupların faaliyetlerine aktif olarak katılmaktadır.

4) NATO RTO Projelerine Katılım Prosedürleri

  • TSK birimleri, savunma sanayi kuruluşları veya araştırma kurum ve kuruluşları tarafından hazırlanan destek projesi taslağı önce NATO Araştırma ve Teknoloji Kurulu ve Organizasyonu Millî Delegeliği ile koordine edilir ve onay alınır.
  • Bu taslak projeye destek vermesi beklenen ülkenin ilgili panel üyesi ile koordine edilir.
  • Her iki ülke tarafından uygun bulunan proje önerisi bu iki ülkenin ortak imzası ile panele sunulur. Panel tarafından uygun bulunacak proje önerisi RTA'ya gönderilir.
  • RTA tarafından, taraf ülkelerin yazılı onayı alınarak proje, öneri sahibi ülkenin destek fonundaki katkı payının müsait olması durumunda proje yürütme faaliyetleri başlanır.
  • Proje kapsamında yurt dışına geçici olarak göreve giden kişi görev dönüşü NATO Araştırma ve Teknoloji Kurulu ve Organizasyonu Karargâhına ve NATO Araştırma ve Teknoloji Kurulu ve Organizasyonu Millî Delegeliği'ne rapor gönderir.
  • Her bir destek projesindeki faaliyetlerin takibinden sorumlu olacak ilgili bir Panel Üyesi tefrik edilir. Projenin, panel iş toplantısındaki takdimi bu panel üyesi tarafından yapılır.
  • Proje için verilecek destek süresi 2 yıldır. Millî Delegeliğin uygun bulması durumunda bu süre 1 yıl uzatılabilir. Projelerin dönem raporları ve nihaî raporlar panel tarafından onaylanır.

B. NATO-CNAD PROJELERİNE KATILIM PROSEDÜRLERİ

NATO-CNAD faaliyetlerinde koordinatör makam MSB SSDİ D.Bşk.lığıdır. Bu faaliyetler kapsamında ARGE ve Tekno.D.Bşk.lığını ilgilendiren faaliyetlerle ilgili proje çalışmaları, ARGE ve Tekno.D.Bşk.lığınca yürütülür. Bu faaliyetler ise aşağıdaki işlemlere göre gerçekleştirilir.

  • Belirlenen bir lider ülke koordinatörlüğünde NATO-CNAD Ana Silâhlanma Gruplarının Panellerinde ülkelerin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak NATO Harekât İhtiyacı (NATO Staff Target, NST) taslağı hazırlanır.
  • Taslakta tanımlanan sistem için NATO Sanayi Danışma Grubu (NATO Industry Advisory Group, NIAG) tarafından ilgili ülke sanayi temsilcilerine ön fizibilite raporu hazırlatılır.
  • Hazırlanan ön fizibilite raporu ilgili gruba sunulur. Bu grup tarafından hazırlanan NST taslağına nihaî şeklini vererek ilgili ülkelerin onayına sunulur.
  • Uzun vadeli silâhlanma hedefleri göz önünde bulundurularak Türkiye'nin projeye katılım kararını oluşturmak üzere mevcut açıklayıcı bilgilerle birlikte Gnkur.Bşk.lığının ve ilgili savunma sanayii ve araştırma kurum ve kuruluşlarının görüşlerine başvurulur. Görüşler değerlendirilerek katılım kararı oluşturulur.
  • Ülkelerce onay işlemini takiben oluşturulacak Proje Grubu (PG)'na MSB ARGE ve Tekno.D.Bşk.lığı tarafından temsilci atanır.
  • Üç veya daha fazla ülkenin niyet beyanında bulunmaları halinde ilgili panel tarafından onaylanan projenin yapılacak fizibilite çalışmasının esaslarını belirleyecek Mutabakat Muhtırası (MoU)'nı ve RFP hazırlamak, alınan teklifleri değerlendirerek en uygun teklifi veren konsorsiyumun seçimini yapmak üzere oluşturulan Alt Grup (AG)'lara MSB ARGE ve Tekno.D.Bşk.lığı tarafından temsilci atanır.
  • Proje ile ilgili MoU'nun imzalanması için Bakanlar Kurulu'ndan yetki alınır.
  • Hazırlanan MoU NATO-CNAD toplantısında ilgili ülke Millî Silahlanma Direktörleri tarafından imzalanır. İmzalanan MoU onaylanması için Bakanlar Kurulu onayına sunulur.
  • PG yerine Yürütme Kurulu (YK) oluşturulur.
  • MSB ARGE ve Tekno.D.Bşk.lığı tarafından YK'ye üye ataması yapılır. Hazırlanan RFP yayımlanır.
  • MSB.ARGE ve Tekno.D.Bşk.lığı tarafından, oluşturulacak konsorsiyumlarda yer alacak Türk Sanayi Kuruluşları ile temasa geçilerek, öncelikli İş Paketlerinde iş payı alınması için yönlendirme yapılır.
  • Proje için alınan teklifler AG'ler tarafından değerlendirildikten sonra en uygun teklifi veren konsorsiyum seçilerek YK onayına sunulur.
  • Lider Ülke teklifi uygun bulunan konsorsiyum lideri ile iştirakçi ülkeler namına sözleşme imzalar.
  • MoU'da taahhüt edilen ödeme plânının Stratejik Hedef Plânına dahil edilmesi için gerekli girişimde bulunulur.
  • YK, konsorsiyumun ilgili dönem içindeki çalışmasını sözleşme hükümlerine göre tatminkâr bulduğu taktirde, döneme ait ödemenin yapılması için lider ülke tarafından MSB'ye yetkilendirme yazısı gönderilir. İlgili Türk kuruluşuna yapılacak ödeme MoU'da tanımlanan süre içerisinde yapılır.
  • Hazırlanan fizibilite raporu YK'ye sunulur. YK bu etüde göre prototip yapımına yönelik olarak ilgili ülkelerden katılım konusundaki görüşleri sorulur.
  • Uzun vadeli silâhlanma hedefleri göz önünde bulundurularak Türkiye'nin projenin prototip yapımı aşamasına katılım kararını oluşturmak üzere mevcut açıklayıcı bilgilerle birlikte Gnkur.Bşk.lığının ve ilgili savunma sanayii ve araştırma kurum ve kuruluşlarının görüşlerine başvurulur. Görüşler değerlendirilerek katılım kararı oluşturulur. Projenin realizesi için fizibilite etüdünün hazırlanmasında uygulanan prosedür uygulanarak prototip üretimi için sözleşme imzalanır.
  • MoU'nun imzalanması için Bakanlar Kurulu'ndan yetki alınır.

C. İKİ TARAFLI ULUSLAR ARASI ARGE FAALİYETLERİ

Dost ve müttefik ülkelerle ortak ARGE ihtiyaçlarının müştereken karşılanması amacıyla ARGE ve teknoloji iş birliğinin yasal zeminini oluşturmak ve faaliyetlerin çerçevesini belirlemek amacıyla MoU ve/veya anlaşma hazırlanarak Bakanlar Kurulu ve/veya TBMM tarafından onaylanır.

ARGE proje önerileri taraflarca incelenir. Ortak projelerin belirlenmesi aşamasında Gnkur.Bşk.lığı ve Kuvvet Komutanlıklarıyla koordine edilir. Ortak ARGE projesi olarak yürütülmesine karar verilen projelere ait harekât ihtiyacı ve teknik istekler ortaklaşa belirlenerek taraflarca onaylanır. MoU ve/veya anlaşmada yer alan hükümler çerçevesinde iş, maliyet paylaşımı ve yüklenicilerin seçimi yapılır. ARGE ve teknoloji projelerinin; yürütülmesi, kontrolü ve muayenesi MoU ve/veya anlaşmada yer alan hükümler çerçevesinde yapılır.

Bu tip projelerde iş paylaşımı ve maliyet paylaşımının nitelik ve nicelik açısından eşit olması ve fikrî mülkiyet hakkına her iki ülkenin eşit haklarla sahip olması esas alınır. MoU ve/veya anlaşmada yer alan hükümlerin cevaz vermesi halinde iş paylaşımı ve maliyet paylaşımı farklı oranlarda yapılabilir. Ancak bu durumda da maliyet paylaşımı ve iş paylaşımı dengesi korunur.