İNŞAAT EMLAK ve NATO GÜVENLİK YATIRIMLARI DAİRESİ BAŞKANLIĞI

 

KAMULAŞTIRMA

Kamulaştırma, 2942 Sayılı Kanunda belirtildiği üzere, bir idarenin kamu yararı düşüncesi ile gerçek ve hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, bedelinin peşin verilmesi şartıyla mal sahibinin rıza ve mavafakatına bakılmaksızın zor alımla mal edinmesidir.

Kamulaştırma Dosyasında;

1. Kullanma amacı ve askerî gerekçesi (eğitim, atış, tatbikat alanı vs),

2. 2565 Sayılı Kanun gereği, 1 nci ve 2 nci Derece Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri içerisinde kalıp kalmadıkları,

3. Üzerinde yapı veya tesis yapılıp yapılmayacağı, yapılacaksa cinsleri ve bu yapıların Stratejik Hedef Plânındaki yeri,

4. Kültür ve Turizm Bakanlıklarının mahalli kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucu doğal, tarihi ve arkeolojik sit alanı veya turizme elverişli saha içerisinde kalıp kalmadıklarına dair yazışma,

5. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Orman Bakanlığının mahalli kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucu;

a. Tarım arazisi olup olmadığı, tarım arazisi ise kaçıncı sınıf tarım arazisi olduğu, herhangi bir tarımsal gelişim projesi kapsamında olup olmadığı, yakın çevrede aynı askerî amaçla kullanılabilecek tarıma elverişsiz arazi bulunup bulunmadığına,

b. Mera, otlak veya yaylaksa bunların hangi köy, kasaba veya belediyeye tahsisli olduklarına, meraların fiilen meralık vasfını yitirip yitirmediklerine dair yazışmalar,

6. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı mahalli kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucu, Belediye sınırları veya mücavir saha dışında olanlar için kamulaştırma ile ilgili görüşler,

7. Mahalli Belediye Başkanlığından yapılacak araştırma sonucu;

a. Belediye sınırları veya mücavir saha içinde kalıp kalmadıkları, Belediye imar sınırları içinde olanlar varsa imar plânında hangi hizmete ayrıldıkları, kamulaştırmaya esas kullanım amacı hakkındaki görüşleri ve askerî sahaya ayrılması hususundaki istek yazısı,

b. İmar plânı içinde ise 1/1000 ölçekli tasdikli imar plânı veya fotokopisi,

8. Halen askerî maksatla kullanılıyor ise, ne zamandan beri ve ne maksatla kullanıldığı, üzerinde tesis varsa ne zaman yapıldıkları ve yapı cinsleri, kira veya ecrimisil ödenip ödenmediği, 221 Sayılı Kanun ve/ veya 2942 Sayılı Kanunun 38 nci Maddesi kapsamına girip girmedikleri,

9. Belediye Başkanlığı ve Valilik makamından yapılacak araştırma sonucu, yol, baraj, fabrika gibi diğer kamu kuruluşlarınca plânlanmış bir tesis sahası içinde kalıp kalmadığı,

10. Defterdarlık, Belediye, Tapu Sicil Müdürlükleri, Muhtarlık, Mal Sahipleri veya Millî Emlâk Müdürlüklerinden yapılacak araştırma sonucu,

a. Mülkiyeti şahıslara ait olanların m²’sinin rayiç değeri, tamamı için gereken yaklaşık ödenek miktarı,

b. Belediye mülkiyetinde olanlar varsa, yasalara göre Hazineden belediyeye geçmiş olup olmadığı,

c. Üzerinde gecekondu olup olmadığı, bina, tesis, taş ve kum ocakları bulunup bulunmadığı, varsa cinsi, miktarı, bunlar için tesis edilmiş irtifak hakkı veya verilmiş ruhsat olup olmadığına dair yazışmalar,

d. Tapu senedi suretleri,

11. Millî Savunma Bakanlığının bölgeden sorumlu İnşaat Emlâk Başkanlıkları ile koordine edilerek,

a. Kamulaştırılacak ve Millî Savunma Bakanlığına tahsisi alınacak taşınmaz mallar ile varsa çevresindeki veya yakınındaki Millî Savunma Bakanlığına tahsisli taşınmaz malları ayrı ayrı renklerle gösteren, 1/25.000 ölçekli haritadan çıkarılmış ve üzerine hangi haritadan çıkarıldığı ve koordinat değerleri yazılı yetkili Komutanlıkça onaylı ozalit veya fotokopi,

b. Kadastro görmüşlerse, bu taşınmaz mallar ile, varsa çevresindeki veya yakınındaki Millî Savunma Bakanlığına tahsisli taşınmaz malları ayrı ayrı renklerle gösteren kadastro paftaları, kadastro görmemişlerse civarını gösteren 1/1000, 1/2000 veya daha küçük ölçekli kamulaştırma plânı,

c. İçinde bina, tesis varsa cinsleri ve özellikleri ile ebatlarını gösteren plânlar,

d. Askerî Yasak Bölge ve Askerî Güvenlik Bölgesi içerisinde kalanlar varsa, yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerini gösterir 1/25.000 ölçekli harita bulunmalıdır.

Onay gören ve ödeneği gönderilen kamulaştırma dosyalarına ; Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülen ve kamulaştırma programına alınan kamulaştırma projeleri için Millî Savunma Bakanlığının yapacağı işlemler;

1. Kamulaştırma işlemlerine başlanması için Bakan Onayı alınması,

2. Kamulaştırma işlemlerinde gözönünde bulundurulacak hususlar ve kamulaştırmada karşılaşılan sorunların çözümlerinin belirtilmesi suretiyle, kamulaştırma dosyalarının ilgili İnşaat Emlâk Başkanlıklarına Bakan Onayı ile birlikte gönderilmesi ve işlemlere başlanması talimatının verilmesi,

İlgili İnşaat Emlâk Başkanlıklarınca yapılacak işlemler;

1. Kamulaştırılacak taşınmaz malın, onaylı imar plânında askerî sahaya ayrılmasının sağlanması için, Belediye veya Valilik nezdinde girişimde bulunulması,

2. İmar plânında askerî sahaya ayrılmamış veya imar plânı ve askerî güvenlik bölgesi dışındaki kamulaştırılacak taşınmaz mal için kamu yararı kararı alınması,

3. Kamulaştırılacak taşınmaz malın, tapu siciline kamulaştırılacağına dair şerh verilmesi,

4. Kamulaştırılacak taşınmaz malın, bedelin tespit edilmesi amacıyla kıymet takdiri yaptırılacağında dair belirlenen tarihin gazetede ilân edilmesi

5. Belirlenen tarihte kıymet takdir komisyonunca hazırlanan raporun alınması,

6. Askerî birliklerden gelen kamulaştırma dosyasına ek olarak kamu yararı kararının, tapu siciline şerh verildiğine dair yazının, gazete ilânının ve kıymet takdir raporunun Millî Savunma Bakanlığına gönderilmesi,

Millî Savunma Bakanlığınca, gönderilen kıymet takdir bedelinin incelenmesini müteakip, kamulaştırma plânında ayrılan ödeneğin mahalline tertip edilmesi ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması, Hazine adına tapusunun alınması ve Valilikten Millî Savunma Bakanlığına tahsis edilmesi yönünde ilgili İnşaat Emlâk Başkanlığına talimat verilmesi, bu talimatın alınmasını müteakip, ilgili İnşaat Emlâk Başkanlığınca kamulaştırılacak taşınmaz malın;

a. Bedelinin bankaya bloke edilmesi,

b. Maliklerine kamulaştırmanın noter kanalıyla veya ilanen tebliğ edilmesi,

c. Hazine adına tapuya tescil ve Valilikten Millî Savunma Bakanlığına tahsis edilmesinin sağlanması,

Kamulaştırmadan vazgeçmede yapılacak işlemler ;

1.Taşınmaz malların kamulaştırma amacına uygun veya kamu yararına yönelik ihtiyaca tahsisinin lüzümu kalmaması halinde, Genelkurmay Başkanlığınca kamulaştırmadan vazgeçilmesine karar verilmesi.

2. Vazgeçmeye dair Bakan Onayı alınması.

3. Kamulaştırmadan vazgeçildiğinin İl İdare Kuruluna bildirilmesi ve 2942 Sayılı Kanunun 21 nci Maddesine göre, İl İdare Kurulundan vazgeçme kararının alınarak, gönderilmesinin ilgili İnşaat Emlâk Başkanlığından istenmesi.

4. Kamulaştırma konusu taşınmaz mallar için bedel artırım davası açılmış ise:

a. İl idare Kurulundan alınan vazgeçme kararının ilgili Muhakemat Müdürlüğüne gönderilerek, Muhakemat Müdürlüğünden davanın görüldüğü Asliye Hukuk Mahkemesine ibraz edilmesinin ve alınacak kararın Milli Savunma Bakanlığına ve ilgili İnşaat Emlâk Başkanlığına gönderilmesinin istenmesi.

b. lgili İnşaat Emlâk Başkanlığından, mahkeme kararının alınmasını müteakip, maliklere tebligat yapılarak, kamulaştırma bedelinin bankaya yatırıldığı tarihden, maliklerce geri ödeme yapılacağı tarihe kadar hesaplanacak yasal faizi ile birlikte onbeş gün içinde geri ödenmesinin istenmesi, ödenmediği takdirde, ilgili Muhakemat Müdürlüğünden kamulaştırma bedelinin ve yasal faizinin geri alınması için dava açılmasının istenmesi,

5. Tarafların anlaşması ile kamulaştırmadan vazgeçme söz konusu ise, durumun malik ve mirasçılara duyurulması, kamulaştırma bedelinin üç ay içinde geri ödenmesinin sağlanması,

6. Maliklerden geri alınan kamulaştırma bedellerinin Milli Savunma Bakanlığının hesabına yatırıldığına dair ilgili Mal Müdürlüğünün yazısının ilgili İnşaat Emlâk Başkanlığınca Daire Başkanlığına gönderilmesi.

Kamulaştırma işlemlerinde idarenin ve şahısların açacakları davalar;

Kamulaştırmalarda taşınmaz mal maliklerinin ve idarenin bazı işlemler için dava açma hakkı mevcuttur. Bu davalar ve süreleri şöyle sıralanabilir.

1. Taşınmaz Mal Maliklerince Açılabilecek Davalar;

a. Bedel Artırım Davası: Takdir edilen bedele karşı, noter tebligatı gününden veya ilânen tebligatta ilân süresinin bitiminden itibaren otuz gün içinde adli yargıda açılır.(2942/14 Madde)

b. Kamulaştırmanın İptali Davası: Kamulaştırma işlemine karşı noter tebligatı gününden veya ilânen tebligatta ilân süresinin bitiminden itibaren otuz gün içinde idari yargıda açılır. (2942/14 Madde)

c. Kamulaştırmasız El Koymadan Dolayı Alacak Davası: Kamulaştırma bedelinin mahkemece belirlenmesi amacıyla açılır, süresi yoktur.

d. Geri Alım Davası: Kamulaştırmanın kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde, taşınmaz malda kamulaştırma amacına uygun herhangi bir işlem veya tesis yapılmadığı takdirde, 5 yılın bitiminden itibaren 1 yıl içinde açılır. (2942/23 Madde)

Kamulaştırma, maliklerce tebligat tarihinden itibaren otuz gün içinde dava açılmadığı takdirde kesinleşir. Dava açılmış ise mahkeme kararının kesinleştiği tarih ve varsa Yargıtay Kararı tarihidir.

e. Hasar Tespit ve Tazminat Davası: Kamulaştırılmasından vazgeçilen veya geri alınan taşınmaz malların üzerindeki müştemilâtın zarar görmesi halinde adli yargıda açılır. (2942/24 Madde)

2. Kamulaştırmayı Yapan İdarece Açılabilecek Davalar:

a. Hükmen Tescil Davası: Tebligat tarihinden itibaren 30 gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari ve adli yargıya başvurulmadığı veya açılan davaların kesin olarak sonuçlandığı, ancak malikin ferağ vermediği hallerde, taşınmaz malın tapuda Hazine adına tescili için açılır. (2942/17 Madde)

b. Bedel İndirim Davası: Kamulaştırma belgelerinin tebliğ için notere verildiği günden itibaren 60 gün içinde, takdir olunan bedel ile maddi hatalara karşı açılır. (2942/14 Madde)

c.  Zilyetlik Aleyhine Kamulaştırma Davası: Tapuda kaydı bulunmayan zilyedi mevcut taşınmaz malların tapuya tescili için açılır. Zilyetlerin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde dava açarak, zilyetliklerini ispat etmedikleri takdirde, taşınmaz malın bedeli emanete alınır. (2942/19 Madde)

d. Tapu Tescil Davası: El koyma tarihinden itibaren 20 yıl süreyle kamulaştırılmadan kamu hizmetinde kullanılan taşınmaz malların tapuda Hazine adına tescili için açılır. (2942/38 Madde)

e. Bir Diğer İdareye Ait Taşınmaz Malın Devrinin Reddi veya Bedelinde Anlaşılamaması Halinde Açılan Dava: Taşınmaz mal sahibi idarenin taşınmaz malın teklif edilen bedel üzerinden devrine muvafakat etmemesi veya 60 gün içinde cevap vermemesi halinde, bu sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde Danıştay ilgili dairesinde açılır.

f. İdarelerin, devri söz konusu taşınmaz malın bedelinde anlaşamaması halinde, devirde anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde kıymet takdir komisyonunca takdir edilen yeni bedele, bu bedelin verildiği veya tebliğ edildiği tarihten itibaren tekrar 30 gün içinde itiraz varsa, asliye hukuk mahkemesinde anlaşmazlık kararı bağlanır. (2942/36 Madde)

g. Kamulaştırmadan Sonra Alınan Tapu Kaydının İptali Davası: Kamulaştırma işlemlerinin tamamlanıp, taşınmaz malların tapuda kayıtlı olanların idare adına intikallerinin yapılmasından, kayıtlı olmayanların tescillerinin sağlanmasından sonra, taşınmaz mallar için herhangi bir nedenle gerçek ve tüzel kişiler adına yeniden tapu tesis edildiği takdirde, sonraki kaydın iptali için açılır. (2942/36 Madde)

h. İstirdat Davası: Kamulaştırmadan vazgeçilmesi ve tapunun idare adına henüz intikal etmemesi halinde maliklere ödenen kamulaştırma bedelinin geri alınması için açılır.

İMAR FAALİYETLERİ

A. İmar Planı Çalışmaları:

1. Büyükşehir Belediyesi kapsamında olan yerlerde:

1/5000, 1/25.000 ve 1/50.000 Ölçekli Nazım İmar Plânları Büyükşehir Belediyesince yapılır ve Büyükşehir Belediye Meclisince onanır.

1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Plânlarını İlçe veya Belde Belediyeleri hazırlar Büyükşehir Belediyesince onanır.

2. Büyükşehir Belediyesi kapsamında olmayan ve sadece Belediye kapsamında olan yerlerde:

1/1000 ve 1/5000 Ölçekli İmar Plânları hazırlanır ve onanır.

3. Büyükşehir Belediyesi ve Belediye sınırları dışında Valilik sorumluluğunda olan yerlerde:

1/1000 ve 1/5000 Ölçekli İmar Plânları Valilikçe (Bayındırlık ve İskân Müdürlüğünce) hazırlanır İl İdare Kurulu Kararı ile onanır.

4. Turizm Bölgelerinde Durum:

1/1000 Ölçekli Plânlar Turizm Bakanlığınca hazırlanır ve onanır. Ancak, Turizm Bölgesi içerinde konut vb. turizm dışındaki fonksiyonları Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onanır. 1/5000 Ölçekli Plânlar Turizm Bakanlığınca hazırlanır Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onanır.

5. Millî Parklarda :

Sahanın büyüklüğüne göre 1/100.000 ve 1/200.000 vb. Ölçekli Master Plânlar Orman Bakanlığınca hazırlanır ve onanır.

1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Plânı Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylanır

6. Başbakanlık GAP İdaresi Sorumluluğunda olan Yerlerde:

Başbakanlık GAP İdaresince her türlü imar plânı yapılır onaylanır.

7. Koruma Bölgelerinde (Sit veya Korunması Gerekli Tabiat Alanlarında) :

Kültür Bakanlığınca bağımsız veya Belediyeler ile işbirliği yapılarak 1/1000 ve 1/5000 Ölçekli Koruma İmar Plânlarını yapılır ve onaylanır ve ilgililerin talebi halinde görüş verebilirler.

8. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde :

Çevre Bakanlığınca (Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca) her ölçekte imar plânı yapılır ve onanır.

İmar Programlarının beş yılda bir yeniden düzenlenmesi öngörülmektedir. (İmar Kanunu 10 ncu Madde)

İmar plânı yapımına başlamadan önce ön araştırma ve etüt yapılır. İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşlarının görüşü alınır. Daha detaylı anlatacak olursak, imar plânlarında plân öncesi toplanacak dokümanlar onaylı halihazır harita, jeolojik rapor, DSİ rapor ve projeleri eski eser ve sit bölgeleri, yüksek gerilimli enerji nakil hatları Devlet karayolu geçişi kıyı kenarı, Demir yolu, Liman, Hava Alanı sınır proje ve yaklaşma mesafeleri orman sınırı askerî sahalar gibi veriler ilgili kurumlardan temin edilir. İmar Planları mevcut halihazır paftalar üzerine Şehir Plâncıları tarafından çizilir.

B. İmar Planlarında Türk Silahlı Kuvvetlerine Ait İstisnalar:

İmar Kanunun 4 ncü Maddesine göre Türk Silâhlı Kuvvetlerine ait harekât ve savunma amaçlı yerlerin imar plânlarında ya lekesiz olarak gösterilmesi ya da Millî Savunma Bakanlığı ile mutabık kalınarak askerî alana ya da uygun görülen bir fonksiyona ayrılması gerekmektedir.Zira imar plânı yapan, yaptıran, kuruluşların bu alanlarda imar plânı yetkisi yoktur, yapsa dahi imar planının geçerliliği yoktur ancak süre aşımına dikkat etmek gerekmektedir. Ayrıca Kıyı Kanununun 3 ncü Maddesinde harekât ve savunma amaçlı yerleri istisna tutmuştur. Harekât ve savunma amaçlı yerlerden maksat Askerî Güvenlik Bölgesi Onayı veya Yasak Bölge olduğuna dair Bakanlar Kurulu Kararının olması lâzımdır.

C. İmar Planlarına İtiraz:

1. Büyükşehir Belediyesi kapsamında olan yerlerde:

1/5000, 1/25.000 ve 1/50.000 Ölçekli Nazım İmar Plânları Büyükşehir Belediyesine, 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Plânları için İlçe veya Belde Belediyesine

2. 1580 Sayılı Belediye Kanununa tâbi Belediye sınırları içerisinde :

1/1000 ve 1/5000 Ölçekli İmar Plânları için İlçe veya Belde Belediyesine

3. Valilik sorumluluk alanları içerisinde:

1/1000 ve 1/5000 Ölçekli İmar Plânları için Valiliğe (Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne)

4. Turizm Bölgelerinde :

1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Plânlarında duruma göre Turizm Bakanlığına veya Bayındırlık ve İskân Bakanlığına

5. Millî Parklarda :

Master Plânlarda Orman Bakanlığına

Uygulama İmar Plânlarında Bayındırlık ve İskân Bakanlığına

6. Başbakanlık GAP İdaresi Sorumluluğunda olan Yerlerde:

Her türlü imar plânı için Başbakanlık GAP İdaresi Başkanlığına

7. Sit veya Korunması Gerekli Tabiat Alanlarında) :

Duruma göre Kültür Bakanlığına veya Belediye Başkanlığına

8. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde :

Her türlü imar plânı için Çevre Bakanlığına (Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığına) itiraz edilir, itiraza cevap 3194 Sayılı İmar Kanunun 8 nci Maddesine verilir.

Ç.İdari Yargıda Dava Açma:

İmar plânlarının düzenlemeleri ve yürürlüğe konulması idarî karardır. İdarî kararın iptali amacıyla İdarî Mahkemelerde dava açılır, idarî davaların kararın öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde açılması zorunludur. 60 gün açılmazsa süre kaçırılmış olur, plân kesinleşir.

189 SAYILI KANUNA GÖRE SATIŞ İŞLEMLERİ:

A. KANUNUN ADI :

Millî Savunma Bakanlığı İskân İhtiyaçları için Sarfiyat İcrası ve Bu Bakanlıkça Kullanılan Gayrimenkullerin Lüzumu Kalmayanların Satılmasına Selahiyet Verilmesi Hakkında Kanun.

B. KANUNUN NUMARASI : 189

C. KABUL TARİHİ : 28/12/1960

Ç. KANUNUN AMACI:

Bilindiği üzere Devlete ait tüm gayrimenkuller Hazine adına kayıtlı olup, yönetimi ise 1050 Sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu gereğince Maliye Bakanlığınca yapılmaktadır. Kamu Kuruluşlarıda gayrimenkul ihtiyaçlarını Hazineden tahsis yoluyla karşılamaktadır. Gayrimenkule ihtiyacı kalmadığı takdirde ise tekrar Hazineye iade etmektedirler. Fiilî kullanım göz önünde bulundurulduğunda bu Kamu Kuruluşları arasındaki en büyük Hazine (gayrimenkul) payı Türk Silâhlı Kuvvetleri dolayısıyla Millî Savunma Bakanlığı almaktadır. Buradan hareketle, bu Kanun diğer Kamu Kuruluşlarına tanınmayan bir hak ve yetkiyi Millî Savunma Bakanlığına tanımıştır. Bu husus küçümsenmeyecek derecede bir ayrıcalıktır. Bu Kanun, Millî Savunma Bakanlığınca 2 Ocak 1961 tarihinden (Kanun yayımlanma tarihi) önce kullanılan arazilerden kullanım dışı veya ihtiyaç fazlası kalanların satılarak, yine bedelinin Türk Silâhlı Kuvvetleri ihtiyaçlarında (bütçe harici) kullanılmasını amaçlamakta ve dolayısıyla sağlamaktadır.

D.KANUNUN MADDELERİ:

I MADDE 1: “Millî Savunma İhtiyaçları İçin Bu Kanunun Neşri Tarihine Kadar Gerek Muhtelif Kanunlara ve 3887 Sayılı Kanuna göre İktisabedilen, Gerekse Tahsisli ve Tahsissiz Olarak İşgal Edilmek Suretiyle Kullanılan Devlete ait Gayrimenkullerden Hizmet İçin Lüzumu Kalmayanların Millî Savunma Bakanlığı ile Mutabık Kalınarak Tahsislerini Kaldırmaya ve Muhasebe-i Umumiye Kanununun 24 ncü Maddesine Bağlı Olmaksızın Satmaya Maliye Bakanı Mezundur”

Bu madde hangi arazilerin satılabileceğini ve hangi makamların yetkili olduğunu belirtmektedir. Bu duruma göre, söz konusu Kanunun kapsamı, sadece 2 Ocak 1961 tarihinden önce tahsisli veya tahsissiz olarak Türk Silâhlı Kuvvetlerince kullanılan Hazineye ait araziler ile sınırlıdır. Bu tarihten sonra edinilen araziler Kanun kapsamında değildir. Ancak, burada unutulmaması gereken bir husus vardır.

Herhangi bir arazinin Maliye Bakanlığından yazılı tahsis tarihi 2 Ocak 1961 tarihinden sonra olabilir. Burada önemli olan kullanım olduğuna göre, bu arazinin 1961 yılından öncede kullanıldığı eski arşiv dosyalarından veya tapulama tutanaklarından tespit edilirse, tahsis nedeniyle geç tarihli de olsa kullanım nedeniyle bu arazi 189 Sayılı Kanun kapsamındadır. Ayrıca, yetki olarak ta, Millî Savunma Bakanlığı kullanım dışı kalmış ve bu kanuna tâbi bir arazinin satışı için Maliye Bakanlığına onay vermeye, (ayrıca, satıştan sonra satış bedelini harcamaya) Maliye Bakanlığı da bu onaya istinaden satış işlemini gerçekleştirmeye yetkilidir.

II MADDE 2 : “Bu Gayrimenkuller, Halihazır Durumları ile veya Parsellenmek, İfraz Edilmek veya Lüzumlu Sair Muamelelere tâbi Tutulmak Suretiyle Satılabilir.

Mevzubahis Gayrimenkuller Hakkında 6188 ve 7367 Sayılı Kanunlarla 2490, 2886, 71 Sayılı Kanunun 66 ncı Maddesi Hükümleri Tatbik Olunmaz.

Bu Gayrimenkuller, Millî Savunma ve Maliye Bakanlıklarınca Kurulacak Müşterek Komisyonun Muvafakatı Alınmak Şartıyla Sermayesinin en az yarısı Devlete ait Müesseselerle Bunların Aynı Nispette İştirakleri ile Kurulan Teşekküllere Pazarlıkla ve Taksitle de Satılabilir.

Bu madde, satılacak arazilerin değerini artırmak için işlem yapma yetkisini ve kimlere ne şekilde satış yapılabileceğini belirtmektedir. Bilindiği üzere, Millî Savunma Bakanlığına ait araziler yüzölçümü olarak büyük ve çoğunlukla da imarsız kadastral parsellerdir. İmarsız bir arazinin değeri düşük olacağı gibi çok büyük arazilere her zaman müşteri bulmak zordur. Veya büyük bir arazinin bir kısmı kullanılıyor, bir kısmı da ihtiyaç fazlası ise kullanımın tamamen sona ermesine kadar ihtiyaç fazlası kısmı satmayarak bekletmek lüks ve anlamsızdır. Bu madde bize, yukarıda açıklanan sorunları giderme yetkisi vermektedir. Ayrıca, bu maddeye göre, ihale yoluyla şahıslara peşin olarak satış yapılabileceği gibi, Millî Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı temsilcilerinden oluşan müşterek komisyonun muvafakatı ile sermayesinin en az yarısı Devlete ait müesseseler ile bunların aynı nispette iştirakleri ile kurulan teşekküllere (Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü, Belediyeler vb.) pazarlıkla ve taksitle de satış yapılabilir.

III MADDE 3: “Satışlardan Elde Edilecek Gelirler Her Yıl Gelir Bütçesinde Açılacak Özel Bir Tertibe Gelir Kaydolunur. Bu Suretle Gelir Kaydolunan Satış Bedellerinden Millî Savunma Bakanlığınca Gerekli Görülen Miktarı, Askerî Garnizonlarla Bu Garnizonlar için Lüzumlu Müştemilat ve Müştemilat ile Her Türlü Arsa, Bina Satınalınması veya Kamulaştırılması, Mevcutlarının Esaslı Onarımı, Genişletilmesi ve İyileştirilmesi, Acil Silah İhtiyacının Karşılanması ve 3238 Sayılı Kanunla Kurulan Savunma Sanayii Destekleme Fonuna Transfer Edilmesi ile 2 nci Maddeye Göre Yapılacak İşlerin Gerektirdiği Her Türlü Gider için Harcama Yapılmak Üzere, Millî Savunma Bakanlığı Bütçesinde Açılacak Özel Bir Tertibe Maliye ve Gümrük Bakanlığınca Ödenek Kaydolunur. Sözü Geçen Ödenekten Yılı İçinde Harcanmayan Miktarlar Ertesi Yıllar Bütçelerine Aynı Amaçlara Harcanmak Üzere Devredilir.”

Bu madde, satıştan elde edilen gelir ve harcama durumunu (nerelere harcanacağını) belirtmektedir. Bu gelir bütçe harici olduğundan,yıl içerisinde harcanamaz ise ileriki yıllara devreder.

IV MADDE 4: “Fiilen Elde Edilerek İrat Ve Tahsisat Kaydolunan Mebaliğe İstinaden Gelecek Yıllara Sâri Taahhüde Girmeye Millî Savunma Bakanı Mezundur. Ancak, Bu Suretle Bedeli Gelecek Yıllarda Ödenmek Üzere Taahhüde Bağlanacak Hizmetlerin Tamamının Karşılığı Taahhüdün Yapıldığı Yıl Bütçesindeki Tahsisattan Yılı İçinde Sarf Edilmeyen Miktarları Üçüncü Maddenin Son Fıkrası Gereğince Ertesi Yıllara Devir Suretiyle Tediye Olunur

İnşaat Müteahhidinin, İkinci Maddenin Son Fıkrası Gereğince Kendisine Taksitle Gayrimenkul Satılmış Bir Müessese Olması Halinde; İradın Fiilen Elde Edilmesi Şartı Aranmaksızın, Tarafların Muvafakatı İle Ve Taahhüt Bedeli Satış Taksitlerinden Mahsup Edilmek Üzere Taksitle Tahsil Edilecek Satış Bedeli Kadar Da Gelecek Yıllara Sâri Taahhüde Girişilebilir.”

V MADDE 5: “Bu Kanunun Şümülüne Giren İnşaat İşlerinde Lüzumlu Görülenleri, İkinci Maddenin Son Fıkrasında Yazılı Komisyonun Muvafakatını Almak Şartıyla, Aynı Fıkrada Yazılı Müessese Ve Teşekküllere, 2490 Sayılı Kanun Hükümleri İle Mukayyet Olmaksızın Yaptırmaya Millî Savunma Bakanı Yetkilidir.”

Her iki madde içerik olarak aynı olduğundan birlikte ele alınmıştır. Genel olarak her iki maddede sermayesinin en az yarısı Devlete ait müesseseler ile bunların aynı nispette iştirakleri ile kurulan teşekküllerle, (Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü, Belediyeler vb.) kıymet takdiri (satış bedeli) üzerinden arazi devri karşılığında ihtiyaç duyulan bina ve tesislerin protokol yoluyla yaptırılabileceğini öngörmektedir.

UYGULAMA SÜRECİ :

Edinme şekli ve tarihi itibariyle bu Kanuna tâbi olan bir arazi kullanım dışı kaldığında ve ihtiyaç fazlası olduğunda, ilgili Kuvvet Komutanlığınca Genelkurmay Başkanlığı kanalıyla 189 Sayılı Kanuna göre değerlendirilmek üzere, Millî Savunma Bakanlığına bildirilir. Millî Savunma Bakanlığınca yapılan inceleme ve değerlendirmenin sonucunda (büyüklüğü, imar durumu, işgalli olup olmadığı, yaklaşık değeri, taliplisinin olup olmadığı) Genelkurmay Başkanlığının da görüşleri doğrultusunda direkt satışına veya tesis yapımı karşılığında karar verilir.

Direkt satışına karar verilmiş ise, Millî Savunma Bakanı onayı ile Maliye Bakanlığından satış talebinde bulunulur. Maliye Bakanlığı bu devrine araziye kıymet takdiri yapar ve talep durumuna göre ihale ile veya müşterek komisyon kurarak, bu komisyon kararı ile (yalnız katma bütçeli Kamu Kuruluşlarına) taksitle ve pazarlık usulü ile satış yapar. Satışın yapılmasını müteakip zimmet sahibi birlik bağlı bulunduğu Taşınmaz Mal Saymanına iade eder. Taşınmaz Mal Saymanı da Yerel Maliye Kuruluşuna araziyi teslim ederek saymanlık kaydından siler. Satış bedelinin de Maliye Bakanlığınca Millî Savunma Bakanlığı 1 Nolu Merkez Saymanlığında açılmış Özel Ödeneğe gelir kaydedilmesini müteakip satış işlemleri gerçekleştirilmiş olur.

BEDEL TAHSİLATINA YÖNELİK UYGULAMALAR VE SÜREÇ

Satış bedeli, satışı gerçekleştiren yer Maliye Kuruluşu tarafından Saymanlıklar Arası İşlem Fişi (SAİF) ile Millî Savunma Bakanlığı 1 Nolu Merkez Saymanlığına gönderilir. Millî Savunma Bakanlığı 1 Nolu Merkez Saymanlığı da bu bedeli Özel Ödeneğe kaydeder. Aylık periodlar halinde de yatırılan bedelleri Millî Savunma Bakanlığı İnşaat Emlâk Dairesi Başkanlığına bildirilir. Millî Savunma Bakanlığı İnşaat Emlâk Dairesi Başkanlığınca da devamlı takip edilerek hatalar ve eksiklikler takip edilir ve giderilir. Ancak, satış sürecinin veya satış bedelinin özel tertibe yatırılması sürecinin uzaması, enflasyon karşısında satış bedelinin erimesine neden olabilmektedir. Bu süreçlerin iyileştirilmesi içinde gerekli titizlik ve çalışmalar sürdürülmektedir.

Özel Ödenekte toplanan paralar, Genelkurmay Başkanlığının planlamaları doğrultusunda kullanılır.