SAVUNMA SANAYİİ ÇOK TARAFLI DIŞ İLİŞKİLER ŞUBESİ

Türkiye'nin dost ve müttefik ülkelerle, Çok Taraflı Savunma Sanayii İş Birliği Faaliyetleri, BAB kapsamında WEAG/WEAO ve NATO kapsamında da CNAD'ta yürütülmektedir.

Bilindiği gibi, İkinci Dünya Savaşı sonunda ortaya çıkan ortam ve alınan dersler, güvenliğin sağlanması ve barışın korunması amacıyla uluslar arası nitelikte örgütlenmelerin ve gittikçe kurumsallaşan yapılanmaların doğmasına neden olmuştur. Politik, askerî, ekonomik, sosyal, insanî vb. amaçlarla çalışan bu kurumların bir kısmı günümüze ulaşamamakla birlikte; önemli bir kısmı hâlen günümüz dünyasında kararlara yön veren plâtformlar olarak etkinliklerini sürdürmektedirler.

Anılan kurumların amaçları, nitelikleri, eğilimleri, kompozisyonları, çalışma ilkeleri vb. açıdan bir diğer önemli dönüm noktası da, soğuk savaşın sona ermesi ve iki kutuplu dünyanın yerini tek kutuplu dünyaya bırakması olmuştur. Hayatın hemen her alanında geçerli olmakla birlikte; esasen SS ekonomi-politikasındaki alışılmış bakış açılarında, anlayışlarda ve yaklaşımlarda köklü değişikliklere neden olan bu dönüm noktası; yalnız mevcut geleneksel kurumları etkilemekle kalmamış, bir yandan yeni anlayışlar paralelinde yeni kurumların doğuşunu sağlarken, diğer yandan bu yeni kurumlar tarafından ortaya konan yaklaşımlar vasıtasıyla, geleneksel kurumlar bir kez daha değişime zorlanmaktadır.

Söz konusu kurumlar ile bu kurumlarda meydana gelen değişimler aşağıda açıklanmaktadır.

1. Batı Avrupa Birliği (BAB-WEU) Faaliyetleri :

Temel olarak Avrupa'daki Sovyet tehdidine karşı "ekonomik, sosyal ve kültürel iş birliği ile ortak savunma" amacıyla, 17 Mart 1948 tarihinde Brüksel'de Belçika, Fransa, Lüksemburg, Hollanda ve İngiltere tarafından imzalanan "Brüksel Antlaşması", BAB'nin çekirdeğini oluşturmuştur.

Bu girişime Atlantik ötesinden gelen ilgi sonucu, ABD ve Kanada'nın da katılımıyla 04 Nisan 1949 tarihinde imzalanan Washington Antlaşmasıyla, bu kez de NATO'nun çekirdeği oluşturulmuştur.

Almanya ve İtalya'nın da bu Avrupa yapılanmaları içine alınma arzusu sonucu, Mayıs 1952'de Belçika, Fransa, İtalya, Lüksemburg, Hollanda ve Almanya, "Avrupa Savunma Topluluğu" (European Defence Community) kurulmasına ait antlaşmayı imzalamışlar, ancak hayata geçirememişlerdir.

Bunun üzerine Brüksel Antlaşmasını imzalayan ülkelerle birlikte ABD ve Kanada'nın da katıldığı bir konferans, Eylül 1954'te Londra'da toplanmış ve Almanya ile İtalya Brüksel Antlaşmasına katılmaya davet edilmiştir. Bu yönde hazırlanan "Paris Antlaşması" Ekim 1954'te Paris'te imzalanmış ve Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İngiltere, İtalya ve Lüksemburg'un katılımıyla, "Batı Avrupa Birliği" (Western European Union) kurulmuştur.

BAB, kuruluşundan itibaren 1970'lere kadar, Avrupa ekonomisinin iyileştirilmesi, Avrupa ülkeleri arasında karşılıklı güvenin sağlanması, Avrupa'da birlik ve entegrasyonun teşviki, Almanya'nın NATO'ya entegrasyonu gibi konularda önemli roller oynamış olmasına rağmen; 1970'lerden itibaren Avrupa Topluğunun öne çıkmasıyla ikinci plânda kalmıştır.

1980'lerden itibaren "Avrupa Güvenliği", "Avrupa Savunma Politikası" konularının öne çıkmasıyla, bu kez BAB bu alanda etkinlik göstermeye başlamıştır. Bunun sonucu olarak 14 Kasım 1988'de İspanya ve Portekiz'in, 20 Kasım 1992'de Yunanistan, Türkiye, İzlanda, Norveç, Danimarka, İrlanda, Avusturya, Finlandiya ve İsveç'in katılımına ilişkin düzenlemelere başlanmıştır.

Bugün itibariyle BAB'nin 28 ülkeden oluşan üye durumu aşağıda özetlenmiştir:

Tam Üyeler (Member States) (10 Ülke)

1. Fransa (1948)

2. Lüksemburg (1948)

3. İngiltere (1948)

4. Belçika (1948)

5. Hollanda (1948)

6. Almanya (1954)

7. İtalya (1954)

8. Portekiz (1990)

9. İspanya (1990)

10. Yunanistan (1995)

Ortak Üyeler (Associate Members) (6 Ülke)

1. Norveç (1992)

2. İzlanda (1992)

3. Türkiye (1992)

4. Macaristan (1999)

5. Polonya (1999)

6. Çek Cumhuriyeti (1999)

Gözlemciler (Observers) (5 Ülke)

1. İrlanda (1992)

2. Danimarka (1992)

3. Avusturya (1995)

4. Finlandiya (1995)

5. İsveç (1995)

Ortak Partnerler (Associate Partners) (7 Ülke)

1. Bulgaristan (1994)

2. Letonya (1994)

3. Romanya (1994)

4. Estonya (1994)

5. Litvanya (1994)

6. Slovakya (1994)

7. Slovenya (1994)

1991 yılında imzalanan Maastrich ile 1999 yılında yürürlüğe giren Amsterdam Anlaşmaları doğrultusunda ve AB'nin Haziran 1999 Köln Zirvesi'nde alınan karar gereğince, BAB'ın kriz yönetimi ve barışı korumaya yönelik organ ve fonksiyonlarının 2000 yılı sonuna kadar AB ile birleştirilmesi plânlanmış ve gerçekleştirilmiştir.

2. WEAG Silâhlanma İş Birliği Faaliyetleri :

NATO'nun İzlanda dışında kalan Avrupalı üyeleri, Avrupa'da silâhlanma iş birliğini geliştirmek amacıyla, 1976 yılında Avrupa Bağımsız Program Grubu (Independent European Programme Group-IEPG)'nu kurmuştur.

4 Aralık 1992 tarihine kadar çalışmalarını sürdüren IEPG; BAB Bakanlar Konseyinin 10 Aralık 1991 tarihinde Maastricht'te aldığı karar doğrultusunda ve 13 IEPG ülkesinin Savunma Bakanları'nın kararıyla bu tarihte faaliyetine son vererek, görev ve fonksiyonlarını BAB ile koordineli olarak kurulan Batı Avrupa Silâhlanma Grubuna (Western European Armaments Group-WEAG) devretmiştir. 1993 yılında kuruluşunu tamamlayan WEAG çalışmaya başlamıştır. WEAG üye sayısı, Sonbahar 2000'de, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Finlandiya, Macaristan, Polonya ve İsveç'in de katılımıyla 19'a ulaşmıştır.

WEAG'ın üyeleri üyesi 19 ülke şunlardır: Belçika, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Macaristan, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, Türkiye ve İngiltere.

Türkiye'nin tam hak ve yetkiye sahip eşit bir üyesi olarak katılmış bulunduğu WEAG'ın temel amaç ve ilkeleri, ihtiyaçların (talebin) harmonizasyonu yoluyla kaynakların daha etkin kullanımını sağlamak, ulusal savunma pazarlarını sınır ötesi rekabete açmak (bir takım istisnaları ile), Avrupa savunma sanayii ve teknoloji alt yapısını güçlendirmek, Avrupa'da araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde iş birliği yapmak, Avrupa Savunma Teçhizat Pazarı (EDEM)'nı oluşturmak, pazardaki dengeyi/dengesizliği ortaya koyacak "Bilgi Toplama ve İzleme Sistemi"ni kurmak ve işletmek, savunma sanayii gelişmekte olan ülkelerin bu pazarla bütünleşmesine yardımcı olmak ve çeşitli dengeli alış veriş yöntemleriyle destek sağlamak, savunma teçhizatının ortak tedarikini hedeflemek/sağlamak olarak belirlenmştir.

WEAG Başkanlığı, 19 üye ülke arasında sırasıyla ve iki yıl süreyle yürütmüş ve USY'leri yılda iki kez Başkanlığı yürüten ülkede toplanarak ve WEAG altında çalışan organların çalışmalarını değerlendirmiş Savunma Bakanlarına rapor sunmuşlardır. USY'lerinin sekretarya ve karargâh hizmetleri Brüksel'de BAB karargahında konuşlu olan Silâhlanma Yazmanlığı (Armaments Secretariat Armsec)'nca yürütülmüştür. WEAG faaliyetleri, USY'leri adına her ülkenin Brüksel'de bulunan USY Temsilcileri (NADREPs) tarafından gerçekleştirmiştir.

WEAG, AB bünyesinde 2004 yılında AB Konseyinin aldığı kararla EDA'nın kurulması sonucunda WEAG Savunma Bakanının kararı doğrultusunda 23 Mayıs 2005 tarihinde kapatılmıştır. EDA (Avrupa Savunma Ajansı) EDA, Avrupa Birliği (AB) Konseyi Haziran 2004 tarihinde kabul ettiği " Ortak Eylem" belgesi ile yetenek geliştirme, araştırma, teknoloji ve savunma sanayi ile silahlanma konularında faaliyet göstererek AGSP (Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası)'nın desteklenmesi maksadıyla kurulmuştur. EDA'ya üye olabilmek için AB üyesi olmak gerekmektedir. Danimarka hariç AB ülkelerinin tamamı EDA üyesidir.

EDA'nın yetenek geliştirme, AR-TE, Silahlanma, Sanayi ve Pazar ile Kurumsal Hizmetler almak üzere beş direk tutanağı bulunmaktadır.

EDA'nın çalışmaları söz konusu direktörlükler tarafından ihtiyaca göre oluşturulan Entegre Geliştirme Timleri ve Proje Grupları ve vasıtasıyla yürütülmektedir. Proje Grupları, proje önemini nihai hale getirdiğinde bunlar tüm EDA üyelerinin iştirak ettiği A tipi geçici proje grubu veya sadece bazı EDA üyelerinin katıldığı B tipi geçici proje grubuna dönüştürülecektir.

AB bünyesinde yürütülecek silahlanma işbirliği alanındaki gelişmelerin dışında kalınmaması ve WEAG/WEAO üyeliğinden sağlanan kazanım ve hakların sürdürülebilmesi maksadıyla EDA ile ilişkilerin tesis edilmesi yoluna gidilmiş ve iş birliğine yönelik İdari Düzenlemeler belgesi hazırlanmıştır. Söz konusu belgenin imza süreci henüz tamamlanmamıştır.

Avrupa Savunma Sanayicileri Grubu (European Defence Industries Group : EDIG) :

Avrupa Savunma Sanayicileri Grubu (European Defence Industries Group), IEPG USY'lerine yardımcı bir organ olarak, 1976 yılında özel bir yasayla kurulmuş bir Avrupa derneği olarak kurulmuştur. EDIB kurulduğu tarihten itibaren Avrupa savunma sanayii firmaları için bir tartışma ve koordinasyon ortamı oluşturarak, savunma sektörünün bugünü ve geleceği üzerinde çeşitli çalışmalar yapmıştır.

2004 yılında Avrupa Havacılık, Uzay ve Savunma Sanayicileri Derneğinin kurulması ile kapanmıştır. EDIG'te olduğu gibi ASD'de de Türk Savunma Sanayisi SASAD tarafından temsil edilmektedir.

3. Batı Avrupa Silâhlanma Örgütü (WEAO) :

Avrupa'da üye ülkeler adına tüm savunma teçhizatı tedariki yetkisini elinde bulunduracak bir teşkilât oluşturulması maksadıyla WEAG tarafından yapılan çalışmalar sonucunda Batı Avrupa Silâhlanma Örgütü (Western European Armaments Organization: WEAO) Batı Avrupa Birliği (BAB)'nın bir alt organı olarak kurulmuştur.

BAB Bakanlar Konseyi 17 Kasım 1996 tarihinde Ostend'de yaptıkları toplantıda, Batı Avrupa Silâhlanma Örgütü (WEAO)'nun kurulmasına ait sözleşmeyi (Charter) ve hemen arkasından da WEAO'ya katılım ile WEAO'nun çalışma ve idarî ilkelerini içeren niyet mektubunu (Memorandum of Understanding-MOU) imzalamışlardır.

WEAO, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu WEAG'a üye 13 ülkenin, sözleşmede yer alan tüm konularla ilgili olarak, eşit hak ve yetkilere sahip olduğu bir kuruluştur. Sonbahar 2000'de WEAG'a üye olan Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Finlandiya, Macaristan, Polonya ve İsveç'in, WEAO'ya da katılımına ilişkin WEAO MoU'nda yapılacak değişikliğin Mayıs 2002 WEAG Bakanlar toplantısında onaylanmasının ardından, WEAO üye sayısının da 19'a ulaşması beklenmektedir.

WEAO'nun amacı, WEAG tarafından benimsenmiş politikalarla uyumlu olarak, Avrupa'da silâhlanma iş birliğinin artırılması ve teşviki, Avrupa savunma ve teknoloji altyapısının güçlendirilmesi, Avrupa Savunma Teçhizat Pazarı'nın yaratılması olarak belirlenmiştir. WEAO'nun başlıca fonksiyonları; savunma araştırma ve teknoloji çalışmaları, savunma teçhizatı tedariki, inceleme çalışmaları, mülk ve tesislerin yönetimi, amacın gerektirdiği diğer çalışmaları yürütmektir.

WEAO'nun yapısında USY'lerinden oluşan bir Yönetim Kurulu (Board of Directors:BoD) ile buna bağlı Yürütme Birimi (Executive Body:EB), Malî Komite ve WEAO Araştırma Hücresi bulunmaktadır.

Türkiye bu örgüte diğer üye ülkelerle eşit hak ve sorumluluklarla katılmakla birlikte, BAB'ın tam üyesi olmayan Türkiye ve Norveç ile BAB arasında bir mektup teatisi (Side Letter) yapılmıştır. Bu mektupla Türkiye 11 Mayıs 1955 tarihinde Paris'te imzalanan "Agreement on the Status of WEU, National Representatives and International Staff" anlaşmasına WEAO ile olan ilişkilerinde uyacağını taahhüt etmiştir.

WEAO, WEAG'ın kapatılması nedeniyle devir alınan projelerin tamamlanmasını, bir kısmının ülke liderliğinde bir kısmının ise EDA'ya devredilmesini müteakip 31 Ağustos 2006 tarihinde kapatılmıştır.

4. Ortak Silâhlanma İş Birliği Örgütü (OCCAR) :

Almanya ve Fransa 1 Aralık 1993 tarihinde ortak bir silâhlanma yapısı oluşturmayı kararlaştırmışlar ve 7 Aralık 1993 tarihinde de bu iş birliğinin amaç ve ilkelerini belirlemişlerdir. Bu iş birliği sonucu iki ülke 1996 yılına kadar birtakım projeler üzerinde çalışmışlardır.

İngiltere ve İtalya'nın da 7 Temmuz 1996 tarihinde bu işbirliğine katılmasından sonra, 12 Kasım 1996 tarihinde bu 4 ülke Savunma Bakanları'nın imzaladığı "İdarî Düzenleme" ile Ortak Silâhlanma İş birliği Örgütü (Organisme Conjoint de Coopération en matiére d'Armament/Organisation of Joint Armaments Cooperation)'nün kuruluşu açıklanmıştır. OCCAR esasen ortak projeler ve programlar yürütülmesi temeli üzerine kurulmuş bir ortaklıktır. OCCAR'ın amacı "Juste Retour-Dengeli Alışveriş" ilkesini göz ardı ederek, program bazında sanayii ve teknoloji iş birliği oluşturmaktır.

OCCAR'ın BAB/WEAG-WEAO ile herhangi bir şekilde bağlantılı yasal bir statüsü yoktur.

5. Niyet Mektubu :

OCCAR üyesi 4 ülke (Fransa, Almanya, İngiltere, İtalya)'ye 1998 yılında İspanya ve İsveç'in katılımıyla, 6 Temmuz 1998 tarihinde bu 6 ülke, "Avrupa Savunma Sanayii'nin Yeniden Yapılanmasını Kolaylaştırıcı Önlemler" için bir "Niyet Mektubu" (Letter of Intent-LoI)'nu imzalamışlardır. Böylece OCCAR dışında yeni bir yapı oluşturulmuş olup; LoI girişimi OCCAR'dan farklı olarak, projeler ve programlar üzerinde değil; usuller, ilkeler, ekonomi-politikalar ve ortak çözümler temelinde kurulmuş bir ortaklıktır.

LOI grubunun BAB/WEAG-WEAO ile herhangi bir şekilde bağlantılı yasal bir statüsü yoktur.

6. NATO / CNAD Faaliyetleri :

NATO, 12 Mart 1999 tarihinde üç ülkenin de katılımıyla Belçika, Kanada, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Fransa, Almanya, Yunanistan, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Macaristan, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, Türkiye, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere 19 ülkenin oluşturduğu bir ittifaktır. Bu ittifakın önemli özelliklerinden biri de yalnız bir savunma ittifakı olmamasıdır. Üye ülkelerce, bilimsel ve teknolojik, politik, ekonomik ve sosyolojik gibi her alanda iş birliğine gidilmesi teşvik edilmektedir. Müttefiklerin ekonomi ve sanayiilerinin entegrasyonu politik açıdan desteklenmektedir. Ülkelerin her türlü ekonomik kaynaklarının rekabet ortamı içinde en etkin ve verimli bir şekilde kullanılması öngörülmektedir.

Bu amaçla, özellikle yeni karmaşık ileri teknolojilerin silâh sistemlerinin geliştirilmesinde uygulanması bir taraftan mevcut sistemlerin teknolojik ömürlerini kısaltırken diğer taraftan da maliyetlerini artırmaktadır. Sonuçta, az sayıda ancak çok etkin silâh sistemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, üye ülkeleri savunma alanında iş birliğine zorlamaktadır.

NATO bünyesinde iş birliğini artırma gayretleri ittifakın kuruluşundan itibaren sürdürülmüş ve NATO üyesi ülkeler arasında müşterek silâhlanma iş birliğini koordine etmek amacıyla 1966 yılında Ulusal Silâhlanma Yöneticileri Konferansı (Conference of National Armaments Directors: CNAD) kurulmuştur. CNAD NATO'nun yansıda sunulan genel sivil ve asker yapısı içinde konseye bağlı olarak çalışan 28 komiteden birisi olarak görev yapmaktadır.

a. CNAD Faaliyetleri :

Ulusal Silâhlanma Yöneticileri Konferansı (Conference of National Armaments Directors: CNAD), Kuzey Atlantik Konseyi'ne bağlı bir temel NATO komitesi olarak kurulmuş olup; Savunma Plânlama Komitesi (Defence Planning Committee: DPC)'ne bağlı faaliyet gösteren komitelerden biridir.

CNAD'ın ana sorumluluğu "silâhlanma iş birliği"dir. Üretim lojistiği ile (araştırma, tasarım, geliştirme, üretim, malzeme kabul, standardizasyon, karşılıklı kullanılabilirlik, sözleşme, kalite güvence, yedek malzeme işlemleri, test ve deneme, kodifikasyon, belgeleme, konfigürasyon, denetim) ilgilidir. CNAD çalışmaları, NATO Uluslar arası Yazmanlığı Savunma Desteği Bölümü tarafından izlenir. CNAD, Kuzey Atlantik Konseyi (KAK)'ne karşı sorumludur.

CNAD, İttifak bünyesinde ulusal çıkarları uzlaştırarak silâhlanma alanında iş birliği yollarını araştırır. İttifak genelinde askerî gereksinimlerin harmonizasyonu, temel muharebe de karşılıklı kullanılabilirliğin yükseltilmesi, belirlenen iş birliği fırsatlarının izlenmesi ve Transatlantik iş birliğinin iyileştirilmesi ile teknolojilerin paylaşımına dayalı duyarlı teknolojilerin geliştirilmesi sağlanır.

Silâhlanma iş birliğinin ana amaçları siyasal, askerî, sosyo-ekonomik ve teknolojik unsurları içerir. Siyasî amaç; İttifakın birlikteliğini güçlendirmeyi ve Transatlantik iş birliğini artırmayı, askerî amaç; en azından karşılıklı kullanılabilirlik ölçüsünde standartın sağlanması yoluyla ortak savunma yeteneğini artırmayı , sosyo-ekonomik amaç; sınırlı ulusal araştırma, geliştirme ve üretim olanaklarının etkin konuşlandırılmasını ve İttifak genelinde savunma sanayiileri ile teknoloji temeli oluşturmayı, teknolojik amaç; teknoloji ve araştırma kaynaklarının İttifak üyelerince paylaşılmasını tesis etmeyi hedeflemektedir.

12 Mart 1999 tarihinde NATO üyelikleri resmîleşen Çek Cumhuriyeti, Polonya ve Macaristan da dahil olmak üzere 19 NATO ülkesinin resmî temsilcileri, Ulusal Silâhlanma Yöneticisi (National Armaments Director:NAD) sıfatıyla CNAD'da ülkelerini temsil etmektedir.

CNAD'da genel çalışma düzeni yılda iki kez Ulusal Silâhlanma Yöneticileri seviyesinde toplanma esasına dayanır. Alt grupların, proje gruplarının ve bağlı grupların, bu toplantılar sonucu ortaya koydukları raporları, bağlı olunan üst gruplara sunulur. Üst gruplarda değerlendirilen raporlar da, her yıl İlkbahar (Nisan-Mayıs) ve Sonbahar (Ekim-Kasım) olmak üzere yılda iki kez toplanan CNAD'a sunulur. CNAD bu raporları değerlendirdikten sonra onaylar veya yeni kararlar alır ya da gruplara yeni görevler/direktifler verir veya konuyu KAK'ne sunar.

NATO Genel Sekreteri'nin savunma desteğinden sorumlu yardımcısı CNAD daimî başkanı olarak görev yapar. USY'lerin sekretarya ve karargâh hizmetleri Brüksel'de NATO Karargâhında yürütülür. CNAD faaliyetleri, USY'leri adına her ülkenin Brüksel'de bulunan USY temsilcileri (NADREPs) tarafından yürütülür. NADREP'lerin katılımıyla oluşturulan "Staff Group" haftada veya iki haftada bir Brüksel'de toplanarak CNAD çalışmalarını gözden geçirir ve USY'lerine rapor verir.

CNAD çalışmalarında "NATO organlarında karar alma ortak rızaya dayanan ittifakla olur" prensibi geçerlidir. CNAD, NATO içerisinde silâhlanma iş birliğini kendisine doğrudan bağlı ana gruplar ile bunlara bağlı alt gruplar vasıtasıyla yerine getirir. Söz konusu gruplar müteakip maddelerde açıklanmıştır.

(1) Ana Silâhlanma Grupları (Main Armaments Groups : MAGs):

Kara Silâhlanma Grubu, Deniz Silâhlanma Grubu, Hava Silâhlanma Grubu olmak üzere üç ana silâhlanma grubu mevcuttur. Bu grupların temel görevleri; kendi konuları ile ilgili olarak ülkelerce geliştirilen doktrin ve konseptler üzerinde bilgi alışverişi yaparak ortak konseptler yaratmanın yollarını aramak, ulusal silâhlanma programları ve politikaları ile ilgili lojistik konularda bilgi alışverişi yapmak, ülkeler arasında ortak bir zemin bulunduğu takdirde, belirlenen bir konuyu NATO projesi olarak CNAD'a sunmaktır.

Ana silâhlanma grupları faaliyetlerini kendilerine bağlı alt gruplar ve proje grupları aracılığıyla yürütür. Alt grup ve proje gruplarına katılım, ilgi duyan tüm ittifak üyelerine açıktır.

(2) Araştırma ve Teknoloji Organizasyonu (Research&Technology Organization):

Araştırma ve Teknoloji Organizasyonu'nun amacı; NATO askerî ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamak, gerekli R&T faaliyetlerini yürütmek ve NATO bünyesinde savunma teknolojisi konusunda çalışan kuruluşların iş birliği ve uyumluluğunu sağlamaktır.

CNAD'ın alt gruplarından Savunma Araştırma Grubu (DRG) ile Askerî Komite'ye bağlı Uzay ve Havacılık Araştırma ve Geliştirme Danışma Grubu (AGARD), 12 Kasım 1996 tarihinde birleştirilmiş olup; NATO Araştırma ve Teknoloji Organizasyonu (RTO) teşkîl edilmiştir. Araştırma ve Teknoloji Organizasyonu (RTO) ile Araştırma ve Teknoloji Ajansı (RTA) Araştırma ve Teknoloji Kurulunun (RTB) unsurlarıdır. RTB ile birlikte bu kuruluşlar, KAK'ne bağlı olan bilim komitesi altında çalışmaktadırlar.

1997 yılında yeniden yapılanan RTO'na bağlı 6 panel teşkîl edilmiştir. Bu paneller şunlardır:

SAS : Çalışma, Analiz ve Simülasyon Paneli (Studies, Analysis and Simulation Panel)

SCI : Konsept Sistemleri ve Entegrasyon Paneli (System Concepts and Integration Panel)

SET : Sensörler ve Elektronik Teknoloji Paneli (Sensors and Electronic Technology Panel)

IST : Bilgi Sistemleri Teknoloji Paneli (Information System Technology)

AVT : Uygulamalı Araçlar Teknoloji Paneli (Applied Vehicles Technology Panel)

HFM : İnsan Faktörleri ve Tıp Paneli (Human Factors and Medicine Panel)

(3) Ortaklık Grupları Faaliyetleri:

CNAD'a bağlı alt komitelerden oluşan bir gruptur. CNAD Ortaklık Grupları, savunma tedarik uygulamaları ve teçhizat standardizasyonu alanında uzmanların bağlantı kurmaları ve uluslar arası silâhlanma iş birliğini geliştirme imkânı sağlamaktadır. CNAD Ortaklık Grupları: Kodlandırma Grubu (AC-135) Mühimmat Güvenliği Grubu (AC-326) ve Ömür Devri Yönetimi Grubu (AC-327)'dur.

(4) NATO Sanayii Danışma Grubu (NATO Industrial Advisory Group : NIAG) :

Projelerin prefizibilite ve fizibilite çalışmalarını yapan ve CNAD'a sanayii konusunda danışmanlık hizmeti veren bir kuruluştur.

Askerî ihtiyaçlarla savunma sanayii arasındaki yakın ilişki çerçevesinde NATO'da muhtelif savunma teçhizatı projelerinin geliştirilmesinde NIAG; NATO'nun savunma sanayii imkânları hakkında USY'ne tavsiyelerde bulunur.

NIAG çalışmaları, ana silâhlanma gruplarının etüt yapılmasına ihtiyaç duydukları konularda yürütülür. NIAG bünyesinde bulunan Genel Kurul ve Strateji Kurulu yılda iki kez toplanır. Genel Kurul'a ülkeler en fazla dört delege ile katılabilir, Strateji Kurulu'na ise sadece ülkelerin delegasyon başkanları iştirak eder. Bu kurullarda Türkiye, sanayiciler adına SASAD tarafından temsil edilir. NIAG altında çalışan gruplara SASAD koordinesinde ilgili savunma sanayii kuruluşları, firmalar ve üniversiteler katılmaktadır.

(b) İttifak Satıh Gözetleme Sistemi (Alliance Ground Surveillance System : AGS):

Körfez Savaşı'ndan sonra Mayıs 1992 tarihinde gerçekleştirilen Savunma Plânlama Komitesi'nde ABD temsilcisi tarafından NATO'nun havadan kara gözetleme yeteneği elde etmesi gündeme getirilmiş ve Mart 1993'te CNAD bünyesinde ilk olarak AGS Müşterek Çalışma Grubu oluşturulmuştur. AGS faaliyetleri şu anda Yönlendirme Grubu (SC)tarafından yürütülmektedir.

AGS'nin amacı, NATO'nun barış/kriz ve savaşta ilgi duyacağı bölgenin uzaktan gözetlenmesidir. Bu sistemin yapısı hava plâtformu/yer üniteleri ve gerekli haberleşme sistemleri olmak üzere üç unsurdan oluşmaktadır.

Proje, Tanımlama, Tasarım ve Geliştirme ile Tedarik safhalarından oluşmaktadır. İlk harekat yeteneğinin 2010 yılında kazanılması planlanmaktadır.

TMD projesinin temel hedefi, intikal eden NATO birliklerinin, NATO sorumluluk bölgesinin, yerleşim merkezlerinin Taktik Balistik Füzelere (TBF) karşı korunmasıdır. Sistemin yapısı, alçak/yüksek irtifa füze savunma sistemleri, erken uyarı sistemleri ve BMC3I sisteminden oluşmaktadır. NATO Prag Zirvesi ile TMD faaliyetleri genişleterek füze savunması (MD) adını almış ve MD fizibilite çalışması başlatılmıştır.

MD fizibilite çalışması Temmuz 2005'te tamamlanmıştır. Nihai raporun 2006 yılında Konseye sunulması beklenmektedir.

AGS ve TMD projelerinde Türkiye'nin temel hedefleri; projelere Türk savunma sanayiinin katılması, maliyet yüküyle orantılı iş payı elde edilmesi, Türkiye'nin hazır NATO sistemini alan/kullanan ülke konumundan üretime katılan ülke konumuna getirilmesi, ulusal ve uluslar arası savunma sanayiinin entegrasyonuna katkıda bulunulması yönündedir.