ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ (AYİM)

High Military Administrative Court


  • MSB Ana Sayfa
  • AYİM Ana Sayfa
  • Makaleler
  • Makale Arama
  • Kararlar
  • Karar Fihristi
  • Karar Arama
  • İçtihatı Birleştirme Kararları
  • Kararlar

    ESASA İLİŞKİN KARARLAR
    Askerlik Kanunu'ndan Doğan İşlemler
    ASKERLİĞE ELVERİŞSİZLİK HALLERİ


    KARARLAR
    geri

    ASKERLİĞE ELVERİŞSİZLİK HALLERİ

    ÖZETİ:Eski yasa hükümlerine göre mevcut arızası nedeniyle askerliğe elverişsiz sayılarak ihtiyata ayrılan davacının, bilahare değişen yasa hükmüne dayanılarak hakem muayenesine sevki mümkün değildir.



    Dava dosyasının incelenmesinden; Davacı Bekir BAŞBUĞ'un, Şanlıurfa Askerlik Şubesi Başkanlığınca 7.8.1962 tarihinde Ankara Mevkii Hastanesi Baştabipliğine sevk edilerek askerliğe elverişlilik açısından muayene ve kontrolünün istendiği, anılan hastahanenin 15.10.1960 tarih ve 7080 sayılı Sağlık Kurulu raporu ile "ertesi yıla terk" işlemine tabi tutulduğu, bir yıl sonra şubece gönderildiği İzmir Askeri Hastahanesinde yatırılmak üzere yapılan kontrol ve muayenesi sonunda, Sağlık Kurulunun 30.9.1963 tarih ve 8565 sayılı raporu ile "Özafagus Tümörü" teşhisi ile "F/24 M.Çürüktür" kanaati ile askerliğe elverişsiz olduğuna karar verildiği, bu karardan sonra yapılan bir ihbar nedeniyle, şubesince Erzurum Mareşal Çakmak Hastaha-nesine muayeneye sevk edildiği, anılan hastahane sağlık kurulunun 26.5.1965 tarih ve 2069 sayılı kararı ile "Gerekli Tetkik ve Kat'i karar verilmek üzere Ankara Gülhane Askeri Hasta-hanesi Gastreontroloji Servisine sevk edildiği, Gülhane Askeri Hastahanesi Gastroentroloji Kliniğinde yatırılmak suretiyle yapılan kontrol ve tetkikleri sonunda, anılan hastahane Sağlık Kurulunun 23.6.1965 tarih ve 1613 sayılı raporu ile "sağlam" teşhisi ile "sevk edilir" kararı verildiği, hakkında daha evvelce vaki ihbar nedeniyle, bir karar verilmek üzere KKK.lı-ğınca KASIM 1965 tarihinde Diyarbakır Askerlik Şubesi Başkanlığından yükümlünün şahsi dosyası ve künye kayıt örneğinin istenildiği ve ikinci bir emre kadar yükümlü hakkında şubesince hiçbir işlem yapılmamasının istendiği, bu arada davacı hakkında, sahte rapor temini suretiyle Askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçundan 23 ncü Seyyar Jandarma Tugay K.lığı Askeri Savcılığınca soruşturma yapıldığı ve anılan savcılığın 13.10.1966 tarih ve 1966/779-479 esas ve karar sayılı kararı ile çürük raporunun sahte olmadığının anlaşılması dolayısıyla Koğuşturmaya yer olmadığına Karar verildiği, bu karardan sonra Genelkurmay Personel Başkanlığının MAYIS 1967 tarihli Diyarbakır Askerlik Dairesi Başkanlığına hitaben yazılmış yazıda, Askeri Savcılığın çürük raporunun sahte olmadığının belirlemesi karşısında koğuşturmaya yer olmadığına karar vermesi nedeniyle "...adı geçene ait çürük raporunun kabul edilerek hakkında 1111 Sayılı As.K.nun 41 nci maddesine istinaden işlem yapılmasını ve doğumluları ihtiyata alındıkları takdirde sağlam olarak mürettebat verileceğine dair künye kaydına gerekli meşruhatın verilmesini ve durumunda muhbire tebliğini rica ederim...." şeklinde işlem yapılmasının istendiği, bu emir nedeniyle şubesince davacının künye kaydına gerekli açıklamanın yapılıp ihtiyata alındığı anlaşılmıştır.

    İdare Mahkemeleri, iptal davalarında, yasal denetimini yaparken, iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ve işleme uygulanan mevzuatı nazara almak durumundadır.

    Davacı 1111 sayılı Askerlik Kanununun 41 nci maddesine göre ihtiyata alınmıştır, ihtiyata alınma işleminin tesis edildiği

    tarihte yürürlükte bulunan ve askere büsbütün yaramıyacakları anlaşılarak askerlikten çıkarılacak olanlar" başlığım taşıyan 41 nci maddede "Kabiliyeti Bedeniye Talimatnamesinin cetveline göre, askerlik yapmaya mani ve zamanla geçmeyecek veya tedavi ile iyileşmeyecek hastalık veya illetlerden herhangi birine duçar olduğu, iki hekimin (birisi sivil olabilir) muayenesi ile ve askerlik meclislerin veya idare heyetlerince anlaşılarak askerlikten büsbütün çıkarılmalarına karar verilenler, mütehassıs hekim bulunan civardaki asker hastanelerden birine gönderilerek (ileli zahire ashabı, iki gözü ama, dilsiz, kolsuz, bir kolu veya ayaklarından birisi mağdum veya mağdum hükmünde sakat veya topal müstesna) oralarca da askerlikten büsbütün çıkarılmaları kabul olunursa çıkarılırlar ve bu gibiler bir daha muayene ettirilmezler" hükmünü amirdir.

    Metninden de anlaşılacağı gibi, bu maddeye göre iki hekimin muayenesiyle ve askerlik meclisleri tarafından askerliğe elverişli olmadığı anlaşılanların mütehassıs hekim bulunan civardaki askeri hastanede birine gönderilmesi, askeri hastanece askerlikten çıkarılmasına karar verilenlerin ihtiyata ayrılması ve bunların bir daha muayeneye sevk edilmemesi gerekmektedir.

    Davacı da 7.8.1962 tarihinde Ankara Mevki Hastanesi Baştabipliğine sevk edilmiş anılan hastanenin 15.10.1962 tarihli sağlık kurulu raporu gereğince "ertesi yıla terk" işlemine tabi tutulmuş, bir yıl sonra gönderildiği İzmir Askeri Hastanesince "D/24 Çürüktür" kanati ile askerliğe elverişsiz olduğuna karar verilmiş, bu raporun sahte olmadığına 23.Syy.J.Tug.Askeri Savcılığınca karar verilmiş 1111 Sayılı Kanunun 41 maddesi gereğince ihtiyata geçirilmiştir. Bu bakımdan davacının ihtiyata geçirilmesi işlemi hukuka ve tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata uygun bulunmaktadır.

    Askeri hastanelerce verilen sağlık kurulu raporlarına "kesinlik" kazandıran 1111 Sayılı Kanunun 41 nci maddesinin uygulamada doğurduğu sakıncaları göz önüne alan kanun koyucu 27.7.1970 tarih ve 1315 sayılı Kanunla söz konusu maddeyi Askere elverişli olmayanlardan idarece lüzumlu görülenler, askeri hastaneye sevk edilirler. Askeri hastane sağlık kurullarınca yeniden yapılan muayeneleri sonunda askerliğe elverişli oldukları anlaşılanlar asker edilirler" şeklinde yeniden düzenleyerek askerliğe elverişli olmadığına ilişkin rapor almış olanların idarece gerekli görüldüğünde yeniden askeri hastaneye sevk edilerek kontrol muayenesine tabi tutulması, muayeneleri sonunda askerliğe elverişli oldukları belirlenenlerin askere sevk edilmelerini ön görmüştür.

    Bu kanun hükmüne işlerlik kazanmak için 160-1 sayılı TSK Personelinin Sağlık Muayene Yönergesi ile TSK Sağlık Yönergesi Yönetmeliğine, askerliğe elverişli olmadığına ilişkin rapor alanların, idarece gerekli görülmesi halinde kontrol muayenesine tabi tutulması, ilk raporlarla kontrol muayenesi sonunda düzenlenen rapordaki kararların farklı olması halinde ilgilinin hakem muayenesine sevk edilmesini öngören hükümler getirilmiştir.

    Ancak, genel ve düzenleyici nitelikteki idari tasarrufların ve bu tasarruftaki değişikliklerin, yayınlandıkları tarihten sonraki olaylara uygulanacağı bilinen İdare Hukuku kuralıdır.

    1111 Sayılı Kanunun 41 nci maddesini değiştiren 1315

    sayılı Kanun 1970 yılında yürürlüğe girmiştir. Kanunun yayı

    mından önce alınmış raporlar ve bu raporlara göre tesis

    edilmiş işlemler konusunda hiçbir hüküm getirilmemiştir.

    Bu itibarla; 1315 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden yıllar önce ihtiyata ayrılmış davacıya, bu kanun ve kanuna göre hazırlanmış yönetmelik ile yönerge hükümlerinin uygulanması ve kendisinin hakem muayenesine sevk edilmesi hukuka aykırı bulunmaktadır.

    Açıklanan nedenlerle davacının hakem muayenesine şevkine ilişkin işlemin İPTALİNE,

    Dergi No:7
    Karar Dairesi:AYİM.2.D.
    Karar Tarihi:06.12.1989
    Karar No: 89/284-350 E-K
    Karar No:


    geri