ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ (AYİM)

High Military Administrative Court


  • MSB Ana Sayfa
  • AYİM Ana Sayfa
  • Makaleler
  • Makale Arama
  • Kararlar
  • Karar Fihristi
  • Karar Arama
  • İçtihatı Birleştirme Kararları
  • Kararlar

    ESASA İLİŞKİN KARARLAR
    Askerlik Kanunu'ndan Doğan İşlemler
    ASKERLİK HİZMET SÜRESİ


    KARARLAR
    geri

    ASKERLİK HİZMET SÜRESİ

    ÖZETİ:

    1111 sayılı Kanunda açık bir hüküm bulunmadığından davacının istirahat sürelerinin üç ayı aşan kısmının askerlik hizmetinden sayılmaması işlemi hukuka aykırılıkla sakatlanmıştır.

    Davacı vekili 29.11.2002 tarihinde Edirne İdare Mahkemesinde, 09.12.2002 tarihinde AYİM’de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının 1972/1 nci tertip asker olarak 16.03.1992 tarihinde eğitim birliğine sevk edildiğini, acemi eğitimini müteakip Edirne’de bulunan 54 ncü Mknz.P.Tug.K.lığına katıldığını, askerlik hizmetini yaparken rahatsızlanması nedeniyle 2 kez 1.5 ay süreyle hava değişimi aldığını, bir kez de 20 gün istirahat alıp, birliği komutanlığınca bu istirahati evde geçirmesine izin verildiğini, daha sonra davacının 01.12.1994 tarihinde 15 aylık askerlik hizmetinin sona erdiği düşüncesiyle hastaneye sevki sırasında birliğine dönmeyip evine gittiğini, davacının bağlı bulunduğu Bulanık As.Şb.Bşk.lığınca 20 günlük sıhhi izninin, hava değişimlerinde kullanması gereken yol sürelerinin askerlik hizmetinden sayılmadığı bunun sonucunda da davacının 01.12.1994 tarihi itibarıyla 15 ay süreli askerlik hizmetini tamamlamadığı kabul edilerek 18 ay süreli askerlik hizmetine tabi olması gerektiğinin bildirildiğini, sıhhi izin süresi ile yol sürelerinin askerlik sürelerinden sayılarak davacının 15 ay süre ile askerlik hizmetine tabi tutulması gerektiğini, bu durumda davacının eksik askerlik hizmetinin bulunmadığını belirterek davacının yeniden askere sevk edilme işleminin iptalini ve yürütmenin durdurulmasını talep ve dava etmiştir. Davacının yürütmenin durdurulması talebi AYİM İkinci Dairesinin 05.02.2003 gün ve Gensek. : 2002/3012, Esas : 2002/961 sayılı ve 05.02.2003 gün ve Gensek. : 2002/3014, Esas : 2002/962 sayılı kararlarla kabul edilmiştir.

    Dava dosyasında ve davacıya ait şube şahsi dosyasında mevcut belge ve bilgilerin incelenmesinden; 1972/1 nci tertip er olan davacının 16.03.1992 tarihinde 2 gün yol süresi verilerek eğitim birliği olan Sivas 5 nci P.Er Eğt.Tug.K.lığına sevk edildiği, 20.03.1992 tarihinde eğitim birliğine katıldığı, 29.04.1992 ile 05.05.1992 tarihleri arasında yol süresi dahil olmak üzere 6 gün izin kullandığı, 26.06.1992 tarihinde Edirne’de bulunan 3 ncü P.Tüm.K.lığına katıldığı, 31.07.1992 tarihinde 2 gün yol süresi verilerek 20 gün süreyle İzmir’e izinli olarak gönderildiği, izin bitiminde birliğine katılmayıp izin süresini geçirdiği, 15.02.1994 tarihinde kendiliğinden birliğine katıldığı, 28.04.1994 ile 10.05.1994 tarihleri arasında Çorlu Askerî Hastanesine yatırılarak tedavi edildiği, Çorlu Askerî Hastanesi Sağlık Kurulunun 09.05.1994 gün ve 1964 sayılı raporuyla “Peptik ukus, Anlesiyete reaksiyon” tanısı konulup, hakkında “Durumu 16 ncı madde C dilimine ve 45 nci madde C dilimine uyar. SMK. 1,5 ay hava değişimi uygundur.” Kararı verildiği, hava değişimi sona ermeden önce 10.07.1994 tarihinde Konak As.Ş.Bşk.lığına başvurduğu, buradan aynı gün İzmir Mevki Asker Hastanesine sevk edildiği, İzmir Mevki Asker Hastanesinde yapılan muayenesi sonucunda 01.04.1994 tarihinde kıtasına sevkine karar verildiği, 01.07.1994 tarihinde Konak As.Ş.Bşk.lığına başvurduğu, şube tarafından 04.07.1994 tarihinde 2 gün yol süresi verilerek birliğine sevk edildiği, şahsi dosyasında birliğine hangi tarihte katıldığına dair belge ve bilgi bulunmadığı, geç katıldığına dair belge ve bilgi de bulunmadığı, 15.07.1994 tarihli hasta kabul tezkeresi ile 21.07.1994 ile 04.08.1994 tarihleri arasında Çorlu Askerî Hastanesinde yatırılarak tedavi edildiği, Çorlu Askerî Hastanesi Sağlık Kurulunun 03.08.1994 gün ve 2822 sayılı raporu ile “üst gastro intestinal kanama” tanısı konulup, hakkında “Durumu 45 nci madde C dilimine uyar SMK. 1,5 ay hava değişimi uygundur.” Kararı verildiği, hava değişimi sona ermeden önce 01.09.1994 tarihinde Konak As.Şb.Bşk.lığına başvurduğu, aynı gün İzmir Mevki Asker Hastanesine sevk edildiği, İzmir Mevki Hastanesince 23.09.1994 tarihinde kıtasına sevkine karar verildiği, 28.09.1994 tarihinde Konak As.Ş.Bşk.lığı tarafından 2 gün yol süresi verilerek birliğine sevk edildiği, 01.10.1994 tarihinde birliğine katıldığı, 14.10.1994 tarihinde birliğince Çorlu Askerî Hastanesine sevk edildiği, 14.10.1994 ile 01.11.1994 tarihleri arasında adı geçen hastanede yatırılarak tedavi edildiği, 01.11.1994 tarihli hasta kabul ve taburcu teskeresinde “kronit peptis ülser eski gis kanama + üriner enfeksiyon” tanısı konulup, hakkında “20 gün istirahatle taburcu edilmesi, diyet uygulanabilmesi için istirahatini evinde geçirmesi uygundur.” Kararı verildiği, davacının birliğine katılmadan memleketi İzmir’e gittiği, İzmir – Edirne arasında 2 gün yol süresi tanındığında, 23.11.1994 tarihinde birliğine katılması gerekirken 26.11.1994 tarihinde birliğine katıldığı, 01.12.1994 tarihince birliğince Çorlu Askerî Hastanesine sevk edildiği, hastaneye başvurmadan firar ettiği, 28.10.2002 tarihinde yakalandığı, 28.10.2002 ile 12.11.2002 tarihleri arasında nezarette ve tutuklulukta kaldığı, 33 ncü Mknz.P.Tüm.K.lığı Askerî Mahkemesinin 12.11.2002 gün ve E.2002/4, K.2002/501 sayılı hükmü ile 24.08.1992 ile 15.02.1994 tarihleri arasında işlemiş olduğu İzin Tecavüzü suçundan dolayı dava zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle düşme kararı verildiği, 12.11.2002 tarihinde tahliye edildiği, düşme kararının 21.11.2002 tarihinde kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.

    1982 Anayasasının 72 nci maddesinde, vatan hizmetinin her Türk’ün hakkı ve ödevi olduğu, hizmetin Silahlı Kuvvetlerde ya da kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceğinin veya getirilmiş sayılacağının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Askerlik hizmetinin yerine getiriliş usul ve esasları, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subay ve Yedek Askerî Memurlar Kanununda düzenlenmiştir.

    1111 sayılı Askerlik Kanununun 5 nci maddesinde asbaş ve erler için muvazzaflık hizmet süresi düzenlenmiştir. 1111 sayılı Kanunun 3775 sayılı Kanunla değişik 5 nci maddesi “Erbaş ve erler için muvazzaflık süresi, Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri ile Jandarma Genel Komutanlığında onsekiz aydır. Bu sürenin barışta onbeş aya ve bilahare oniki aya kadar indirilmesine silahlı kuvvetlerinde ihtiyacı dikkate alınarak Bakanlar Kurulunca karar verilebilir” hükmünü amirdir. Askerlik hizmet süresi, Bakanlar Kurulu’nun 11.07.1992 gün ve 92/3272 sayılı kararı ile 10.9.1992 tarihinden geçerli olarak 15 aya indirilmiş, bilahare Bakanlar Kurulu’nun 26.12.1994 gün ve 94/6340 sayılı kararı ile 6.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere 1973/4 tertip (dahil) erbaş ve erler ile bunlarla işleme tabi olup da aynı celp döneminde silah altına alınan erbaş ve erlerden itibaren 15 ay olan hizmet süresi 18 aya çıkarılmış, Bakanlar Kurulunun 26.06.2003 gün ve 2003/5795 sayılı kararı ile 15.07.2003 tarihinden geçerli olarak 15 aya indirilmiştir.

    1111 sayılı Askerlik Kanununun 77 nci maddesinde; erbaş ve erlerin izin sürelerinin muvazzaflık hizmetinin her ayı içinde iki gün olarak hesap edileceği ve bu izin süresinin muvazzaflık hizmetinden sayılacağı, bir yıl içerisinde verilen izin sürelerinin toplamının otuz günü geçemeyeceği, aynı Kanunun 78 nci maddesinde; muvazzaflardan tebdilhavaya gidenlerin tebdilhava müddetlerinin üç aylık kısmının askerlik hizmetinden sayılacağı, üç aydan dışında kalan sürenin askerlik hizmetinden sayılmayacağı hükme bağlanmıştır. TSK.Personel Sağlık Muayene Yönergesi (33-2(A)) Üçüncü Bölümünün 2 nci maddesinin (c) bendinde ilk yirmi güne kadar alınan raporlardan sonra alınacak tüm raporların geçerli olabilmesi için kesinlikle sağlık kurulundan alınması gerektiği açıklanmıştır.

    TSK.Personelinin Sağlık Muayene Yönergesinin Birinci Bölümünün 3 ncü madesinin (o) bendinde, istirahat sürelerinin sağlık izin süresinden sayılacağı hükmüne yer vermiştir. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, Türkiye Cumhuriyeti tebası her erkek için bir yükümlülük olan askerlik hizmetinde asker kişilerin muayene ve tedavilerinin özel bir biçimde düzenlendiği görülmektedir.

    İstirahat sürelerinin askerlik hizmetinden sayılabilmesi için, istirahati gerektiren rahatsızlığın gerçekten var olması, raporların mevzuatta öngörülen usul ve esaslara uygun olarak alınmış bulunması gereklidir.

    1111 sayılı Askerlik Kanununun 77 nci maddesi; "Erbaş ve erlerin izin süreleri muvazzaflık hizmetinin her ayı için iki gün olarak hesap edilir ve bu için süresi muvazzaflık hizmetinden sayılır. Bir yıl içerisinde verilen izin sürelerinin toplamı otuz günü geçemez. Acemi eğitimini tamamlayanlara kanuni izinlerinden sayılmak üzere, yol dahil on güne kadar izin verilebilir." hükmünü amirdir.

    211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 33 ncü maddesinde; askerlerin izin işlerinin hususi kanunlara ve nizamlara göre tanzim olunacağı belirtilmiştir.

    Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinin 57 nci maddesinde; "Silahlı Kuvvetler mensuplarının izin işleri askerî izin kanununa ve bu kanunun tatbik usullerini gösteren izin nizamnamesine göre tanzim olunur." denilmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri izin yönetmeliğinin 4 ncü maddesinin 1 nci fıkrasının 6 ncı bendinde; erbaş ve erlerin izin işlemlerinin,

    1111 sayılı Askerlik Kanununu, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği ve konuyla ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır.

    Açıklanan mevzuat hükümlerinde, er ve erbaşlarla ilgili olarak " dağıtım izni" dışındaki izinlerde yol süresi tanınıp tanınmayacağı, yol süresi verilecek ise hangi durumlarda kaç gün verileceği hususunda bir düzenleme bulunmamakta ise de, uygulamada bu boşluk Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığının prensip emirleri uyarınca giderilmiş bulunmaktadır.

    Bahse konu emirlerde; uygulamada birlik ve beraberlik sağlamak amacıyla yükümlülere eğitim merkezi veya test ve mülakat merkezlerine sevklerinde, hastaneye hastanelerden kıt'alara sevklerinde, hava değişimi sona eren yükümlülerin kıt'a veya kurumlara sevklerinde, izine ayrılmalarında, izin tecavüzü ve firarların kıt'a veya kurumlarına sevklerinde terenle yolculuk yapacakları dikkate alınarak tren sevk pusulası ile birlikte yol süresi verileceği, Askerî Yargıtay'ın içtihatları doğrultusunda erbaş ve erlerin birinci sene içerisinde kullandığı izinlerde bir defaya mahsus yol hakkı verileceği, birinci seneden arta kalıp da ikinci sene içinde kullanılan izinlerde yine bir kereye mahsus olmak üzere yol hakkı tanınacağı, böylece dağıtım izni hariç olmak üzere anılan personelin diğer izinlerinde her yıl bir defaya mahsus olmak üzere yol izni verileceği, erbaş ve erlerin bir yerden bir yere sevk arasındaki yol sürelerinin üç günü aşmaması dikkate alınarak 800 kilometreye kadar olan mesafelerde bir gün, 801-1600 kilometreye kadar olan mesafelerde iki gün, 1601 kilometre mesafe ve daha fazla mesafelerde üç gün yol süresi verileceği, aynı garnizonda konuşlu birliklere sevk edilen yükümlülere bir gün yol süresi verileceği, terhis mahiyetinde verilen izinlerde ise sadece gidiş yol süresi verileceği , yol süresinin hesaplanmasında personelin bulunduğu birlik ile izinli gideceği adres arasındaki seyahat süresinin esas alınacağı öngörülmüştür.

    111 sayılı Askerlik Kanununun 78 nci maddesi hava değişimi sürelerinin üç ayı aşan kısımlarının askerlik hizmetinden sayılmayacağını öngörmüş, ancak istirahat sürelerinin üç ayı aşan kısımlarının da askerlik hizmetinden sayılmayacağına dair bir hüküm vazetmemiştir. Çorlu Askerî Hastanesi tarafından 01.11.1994 tarihli raporla mevzuata uygun olarak davacıya verilen 20 günlük istirahat süresinin askerlik hizmetinden sayılması gerekmektedir. Ayrıca davacıya 01.11.1994 tarihinde verilen 20 günlük istirahatin sona ermesinden sonra İzmir – Edirne arasında dönüş için 2 gün yol verilmesi gerekmektedir. Davacının askere sevk edildiği 16.03.1992 tarihinden birliğinden ayrıldığı 01.12.1994 tarihine kadar birliğinde, hava değişiminde, istirahatte, izinde, geçirmiş olduğu ve askerlik hizmetinden sayılması gereken sürelerin toplamı 14 ay 27 gündür. Bu süreye davacının hakkı olup kullanmadığı 4 günlük izin süresi de eklendiğinde toplam hizmet süresinin 15 ay 1 gün olduğu anlaşılmıştır.

    Askerlik hizmet süresi, Bakanlar Kurulunun 26.12.1994 gün ve 94/6340 sayılı kararı ile 15 aydan 18 aya çıkarılmadan önce 15 ay 1 gün süre ile askerlik hizmetini ifa etmiş bulunan davacının, tabi olduğu 15 ay süre ile askerlik statüsünde askerlik hizmetini tamamlamış olduğu, ayrıca Bakanlar Kurulunun 23.06.2003 gün ve 2003/5795 sayılı kararı ile askerlik hizmet süresinin 15.07.2003 tarihinden itibaren erbaş ve erler için 18 aydan 15 aya indirilmiş olduğu, eksik askerlik hizmetinin bulunmadığı anlaşılmakla davalı idarece, eksik hizmetinin bulunduğu gerekçesiyle, tesis edilen yeniden askere sevk edilme işleminin sebep unsuru itibarıyla hukuka aykırı olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.

    Açıklanan nedenlerle

    1.Davacı ............’nın yeniden askere sevk edilme İŞLEMİNİN İPTALİNE

    Dergi No:19
    Karar Dairesi:AYİM 2.D.
    Karar Tarihi:10.12.2003
    Karar No: E. 2002/962
    Karar No: K. 2003/887


    geri