ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ (AYİM)

High Military Administrative Court


  • MSB Ana Sayfa
  • AYİM Ana Sayfa
  • Makaleler
  • Makale Arama
  • Kararlar
  • Karar Fihristi
  • Karar Arama
  • İçtihatı Birleştirme Kararları
  • Kararlar

    USULE İLİŞKİN KARARLAR
    İdari İşlem


    KARARLAR
    geri

    İdari İşlem

    ÖZETİ:

    Suç işlenip işlenmediğinin tespiti için yapılan idari tahkikat raporu hazırlık işlemi mesabesinde kaldığından idari davaya konu edilemez.

    Davacı 23.06.2004 tarihinde Muğla İdare Mahkemesinde 25.06.2004 tarihinde AYİM’de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Foça J.Kom.Tug.Komutanının görev referansı olması üzerine ….. ….. isimli bir şahısla tanıştığını, şahıstan şüphelenerek yaptığı araştırmada şahsın sabıkalı olduğunu ve kendisinin Ş.urfa İl.J.K.lığı yapmadan önce dolandırıcılık yaptığını tespit ettiğini, bunun üzerine adli tahkikat yapılmasını sağladığını, şahsın dolandırıcılık suçundan yargılanarak mahkumiyetine karar verildiğini, halen de tutuklu olduğunu, şahsın tutuklanması üzerine kendisi hakkında şikayette bulunduğunu, bu şikayet üzerine iddialarının doğruluğunu araştırmak üzere 3 kişilik idari tahkikat heyetinin görevlendirildiğini, bu heyetin idari tahkikat yaparak rapor hazırlandığını, şikayet dilekçesine ulaşmayı müteakip şahıs hakkında Ş.Urfa C.Savcılığına müracaat ederek ….. ….. ’den şikayetçi olduğunu, ….. ….. ’in yapılan yargılama sonucunda iftira suçundan (kendisine karşı) mahkum olduğunu, kendisi hakkında As.Savcılık tarafından soruşturma açılması üzerine Askeri Savcıya ifade verdiğini, Ş.Urfa 3 ncü Asliye Ceza Mahkemesine başvurarak iftira davası ile ilgili dosyada talep üzerine getirilen idari tahkikat raporunu incelediğini, raporun tamamlanmasını müteakip herhangi adli ve idari bir işlem tesis edilmediği bir sırada Mayıs 2004’de bir atama işlemine maruz kaldığını, Yüksekova Tak.J.A.Komutanı ile karşılıklı yer değiştirdiklerini, atama işleminin iptali amacıyla da dava açtığını, raporun içerisinde geçen bazı ifadelerin ve yorumların gerçek dışı olduğunu idari tahkikat raporundan zarar gördüğünü belirterek, idari tahkikat raporunun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

    Dava dosyasının incelenmesinden; dolandırıcılık suçundan Salihli Kapalı Cezaevinde tutuklu bulunan ….. ….. ’in Jandarma Genel K.lığına hitaben yazdığı dilekçe ile davacı hakkında iddialarda bulunduğu, bunun üzerine J.Gn.K.lığınca oluşturulan 3 kişilik idari tahkikat heyetince Manisa İli Turgutlu ve Salihli ilçeleri ile Ş.Urfa’da yapılan incelemeler ve ilgili kişilerin ifadelerine de başvurularak 10.11.2003 tarihli 37 sayfalık idari tahkikat raporu tanzim edildiği, raporun J.Gn.Komutanına arzı üzerine 12.12.2003 tarihinde yasal işlem yapılmasının üzerine yazıldığı (Komutanlık kanaati olarak), bunun üzerine 5.Zh.Tug.K. As.Savcılığının 2004/39 E. Sayılı dava dosyası olarak kayıtlı dosyada hazırlık soruşturması sonucunda, 5.Zh.Tug.K. As.Savcılığının 11.06.2004 tarih ve 2004/39-699 E-K sayılı kararı ile davacı hakkında amire hakaret suçundan eylemine uyan As.c.K.nun 85/1 nci maddesi (hizmete müteallik bir muameleden vuku bulursa suiistimal kötüye kullanmak suçundan eylemine uyan As.C.K.nun 115/1 nci maddesi gereğince cezalandırılması için kamu davası açıldığ, mütelsilen memuriyet görevini kötüye kullanmak, evrakta sahtekarlık ve fer’i maddi iştirak suretiyle dolandırıcılık suçundan görevsizlik kararı verilerek Ş.Urfa C.başsavcılığına gönderilmesine karar verildiği, yine amire hakaret etmek ve üste hakaret etmek suçlarından kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, Ş.Urfa C. Başsavcılığının 23.07.2004 tarih ve Hz.No:2004/7359, K:2004/2588 kararı ile dolandırıcılık suçuna fer’i maddi iştirak, astına suç yapmak için vermek, memuriyet görevini kötüye kullanmak suçlarından koğuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, davacı hakkında şikayet ve ihbarda bulunan ….. ….. ’in 18.03.2004 tarih ve E:2003/252, K.No:2004/287 sayılı kararı ile 3 ayrı dolandırıcılık suçundan neticeden 9 yıl 6 ay hapis ve 74.985.000.000 TL. ağır para cezası ile mahkumiyetine karar verildiği, davacının şikayeti üzerine kendisi hakkında üst komutanlığa şikayette bulunan ….. ….. ’in yargılanarak Ş.Urfa 3.Asliye Ceza Mahkemesinin 27.04.2004 tarih ve E:2003/404, K:2004/405 sayılı kararı ile davacı aleyhine işlediği iftira suçu nedeniyle T.C.K. 285/1 nci maddeleri gereği mahkumiyetine karar verildiği, davacının J.Blg.K.lığının 05.05.2004 tarih ve PER:7223-37-04/19143 sayılı yazısı ile uyarıldığı, davacının uyarı cezasının kaldırılması için yaptığı itirazının J.Gn.K.lığının 06.08.2004 tarihli yazısı ile reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere, iptal davasının konusunu idarenin her işlemi değil, idarî işlemler, yani idare tarafından bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı irade ile tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler oluşturur.

    Daha açık ifadeyle, iptali istenen işlem kesin, ektili ve icrai nitelikte olmalıdır. Türk Silahlı Kuvvetlerinde belli olay ve fiillere ilişkin olarak hizmeti aksatan fail ve sebeplerin bir suç işlenip işlenmediğini ve/veya ceza soruşturmasına gerek olup olmadığının tespiti maksadıyla yapılan idari tahkikatlar, sonunda yargısal bir işlemin tesisine de esas teşkil edebilen, yetkili disiplin amirinin idarî veya cezaî mahiyette bir karar almasına ilişkin süreçte gerçekleşen bir hazırlık işlemidir. Nihaî işleme yönelik hazırlık işlemleri, asıl işlemden bağımsız olarak tek başına hukuki sonuç doğurmadığı, şahsiyet haklarını ihlal etmediği veya hukukî durumlarda değişiklik yaptığından dolayı ayrılabilir işlem kavramı gereği sürecin tamamlanmasından önce dava edilebilirlik vasfı kazanmadığı müddetçe kural olarak doğrudan doğruya iptal davasına konu olamaz. (ERKUT, Celâl: İdari İşlemin Kimliği, Ankara 1990, s.140; AKYILMAZ, Bahtiyar: İdari İşlemin Yapılış Usulü, Ankara 2000,s.45) Bu meyanda, müfettiş/muhakkik/idari soruşturma raporları, hazırlık işlemi mahiyetinde olup kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadıklarından idari davaya konu edilmeleri mümkün değildir. (GÖZÜBÜYÜK, Şeref A. – DİNÇER, Güven: İdari Yargılama Usulü, 2.B, Ankara 1999, s.52: YENİCE, Kazım – ESİN, Yüksel; İdari Yargılama Usulü, Ankara 1983, s.17; GÜNDAY, Metin: İdare Hukuku Ders Notları, İdari İşlemler, Teksir, Ankara 1979, s.40. KARAVELİOĞLU, Celâl: İdari Yargılama Usulü Kanunu, 5.B, C.I, s.62. Aynı Yönde Danıştay 5.D, 05.05.1980, E.1976/9152, K:1980/2001, DD, S.40-41, s.175). Somut olayda, iptali istenen raporun, alınan duyumlar çerçevesinde, suç işlenip işlenmediğini ve davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığını tespit için yapılan idari bir tahkikata ilişkin bilgi ve bulguları kapsadığı, raporun 33-37 nci sayfalarında soruşturma görevinin tabiatı gereği suç teşkil edebileceği değerlendirilen fiillere ilişkin açıklamalarda bulunulduğu, bunlara karşı yerindelik denetimi yapılamayacağı, keza 38 nci sayfada yer alan ibarelerin davacının ileri sürdüğü gibi doğrundan şahsiyetine yönelik olmadığı, "gerekli vasıflar yönünden değerlendirmeyi gerektirdiği" ifadesiyle davacının durumunun İç Hizmet Yönetmeliğinin 86 ncı maddesi çerçevesinde yetkili amir olan Jandarma Genel Komutanının takdirine bırakıldığına işaret edildiği görüldüğünden hazırlık işlemi mesabesinde bulunduğu ve bu sebeple idari davaya konu olamayacağı değerlendirilmiştir. Bunun neticesinde, hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

    Öte yandan, idari tahkikat raporuna konu olan bazı fillerden dolayı davacı hakkında Hv. Eğt. K.lığı Askeri Savcılığının 25.08.2004 gün ve 2004/535-293 sayılı, 5 nci Zh. Tug. K.lığı Askeri Savcılığının 11.06.2004 gün ve 2004/39-699 sayılı iddianameleri ile kamu davaları açıldığı Hv. Eğt. K.lığı Askeri Mahkemesinin 17.11.2004 gün ve 2004/641-517 sayılı, 5 nci Zh. Tug. K.lığı Askeri Mahkemesinin 09.12.2004 gün ve 2004/1488-1062 sayılı ilamları ile yüklenen suçlardan beraatine karar verildiği; bu surette raporun yargısal bir mahiyet kazandığı görülmektedir ki, bu durumda şartları varsa ancak 466 sayılı Kanuna dayanarak adli yargıda tazminat davası açılabileceği izahtan varestedir.

    Yukarıda açıklanan sebeplerle;

    İdari dava konusu teşkil etmeyen işlemin iptaline ilişkin davanın REDDİNE,

    Dergi No:21
    Karar Dairesi:AYİM. 3. D.
    Karar Tarihi:17.03.2005
    Karar No: E. 2004/959
    Karar No: K. 2005/409


    geri